Ar feriñ dre aezhenn a zo un deknikenn a-bouez evit kaout dilhad dilammet ha kempenn. Ar wrez hag an aezhenn a laka fibrennoù an danvez da ledanaat ha da weñaat, ar pezh a aesa al labour, met ur gudenn fizikel a sav kerkent ha ma krog an aezhenn da yenaat dindan dremm ar plankenn-feriñ.
Fizik an aezhenn hag ar c'hondensadur
Pa vez dilaosket an aezhenn gant ar fer, e tremen dre an dilhad hag e kej gant dremm ar plankenn-feriñ. Ma n'eo ket kapabl ar plankenn da zilaoskañ ar glebor-se, e c'hoarvez ur c'hondensadur trumm. An aezhenn, hag a zo dour dindan stumm gaz, a zeu da vezañ dour dindan stumm dourek en-dro pa gej gant un dremm yenoc'h. Ar c'hondensadur-mañ a c'hell bezañ abeg da zrougoù bras: glebiet e vez an dilhad o paouez bezañ feret, roufennoù nevez a c'hell sevel war an danvez, ha kregiñ a ra ar golo da louediñ dindan an amzer. Rak-se eo elfennoù fizikel pennañ dilaoskañ ar glebor hag an aeridigezh evit kement plankenn-feriñ modern.
Frammoù roued metalek ha red an aer
E-touez an elfennoù pennañ a sikour da verañ ar glebor-mañ emañ framm ar plankenn e-unan. Gwechall e veze graet ar plankennoù-feriñ gant koad solut pe gant metal dindan stumm ur follenn un tamm toullet hepken. Gant donedigezh ar ferioù dre aezhenn galloudus hag ar gwasgoù-aezhenn, eo evet d'ar reizhiadoù koad bezañ dizatiz. Hiziv an deiz, ar plankennoù-feriñ modern a ra gant ur framm dindan stumm ur roued metalek toullgofet strizh.
An doare d'ober-mañ a aotren dilaoskañ ar glebor dre meur a dachenn fizikel:
- An aezhennadur digor: Gant ur roued metalek digor, an aezhenn hag an aer tomm a c'hell tremen e-barzh hep kavout harz ebet. Pa vez pouezet gant ar fer, an aezhenn a vez rediet da vont dre doulloù ar roued. Kement-se a vir ouzh an dour da chom e-barzh ar gwiskad feltr pe spoue.
- Kempouez ar wrez: Ar metal a zo ur rister tommder mat-tre. Pa fell d'ar wrez mont dre ar plankenn, e teu ar roued metalek da vezañ tomm he unan. Ar c'hempouez gwrez-mañ a vir ouzh an aezhenn da yenaat re drumm, ar pezh a zikour da gemmañ an aezhenn e dourenn.
- Gwarez a-enep ar ruzidigezh: Evit mirout ouzh an dour da neriñ ar metal, e vez savet ar rouedoù-se gant dir dindan treuzfurmadurioù a-enep ar ruzidigezh pe gant gwiskadoù epoksi dilaosket e gwasg uhel.
Ar goloioù tec'hnel hag o gwiskadoù difreizhus
N'eo ket a-walc'h kaout ur roued metalek dindan ar golo; dremm ar plankenn-feriñ a dles bezañ studiet mat evit mirout na vefe stokad dour ebet. Ur golo plankenn-feriñ a-zoare a zo savet gant meur a wiskiad tennad-ouzh-tennad, pep hini anezho o kaout ur perzh resis e fizik an aezhennadur.
Ar c'hoton hag ar wrez
Kentañ gwiskad eo an hini a weler, graet gant koton naturel pe poliester uhel-deknologiezh. Ar c'hoton a vez dibabet peogwir e c'hell gouzañv gwrezennoù uhel-tre hep teuziñ. Goloioù zo o deus ur gwiskad metalek lakaet warno, evel poultr aluminiom, evit adkas ar wrez war-grec'h evel ur melezour hag evit feriñ an dilhad eus an daou du d'an ampoent.
Ar gwiskad e-kreiz
Dindan ar c'hoton e kaver ur gwiskad dilaosket gant feltr pe spoue. Ar feltr a zo ur strollad fibrennoù stank hag a zalc'h ur c'hementad aer bras. An aer-mañ a zo ur gwarez termek dispar. Dilaoskañ a ra an aezhenn en un doare dous hep mirout dour e-barzh he framm. Ar spouennoù poliuretan, eus o zu, a vez toullet alies gant toulloù bihan evit aotren dilaoskañ ar gaz hag an dour.
Doareeoù pleustrek evit kempenn ha mirout ar plankenn
Evit mirout na deufe ho plankenn-feriñ da vezañ ur puñs glebor e-pad un abadenn feriñ hir, e c'heller heuliañ un nebeud alioù:
- Ar feriñ a-sec'h evel finvezh: Ar feriñ dre aezhenn a dle bezañ echuet gant ur prantad feriñ hep aezhenn. Lazhit an dilaoskañ aezhenn hag implijit ar fer tomm nemetken war dremm ar plankenn. Ar wrez-se a sec'ho ar feltr hag ar golo koton, ar pezh a vir ouzh al loued d'en em ziorren.
- Aeraouiñ goude an implij: Goude bezañ echu da feriñ, arabat eo plegañ ha lakaat ar plankenn er c'hloz raktal. Lezit anezhañ digor e-pad un eurvezh d'an nebeutañ en ur gamber ma red an aer enni. An dra-se a aesa sec'hidigezh an holl wiskadoù danvez.
- Gwalc'hiñ reizhias ar golo: Gant an amzer, ar poultrenn ha lakaerien-gwalc'hiñ a c'hell stankañ porioù ar golo koton pe ar feltr. Gwalc'hiñ ar golo d'ur wrez uhel a lemez an elfennoù-se hag a laka an dilaoskañ aer da vezañ dispar en-dro.
