Lemel ar starch patatez diwar ar rabierezed hag ar mekanikoù-rabiñ a c'hall bezañ un oberiadur tenn pa vez lezet da sec'hañ. Dre gompren natur fizikel ha kimiek ar starch e c'haller netaat an ardivinkoù-se buan ha hep darnaouiñ o lannoù durennek.
Perak e peg ar starch patatez ken kreñv?
Ar starch a zo ur polimer glukoz rannet e div elfenn bennañ: an amiloz hag an amilopektin. Pa vez rabet ar patatez e vez torret kelligoù ar plant, ar pezh a zieub ar rannoùigoù starch hag an dour a zo enno. Pa zeu ar meskaj-se da vezañ kontakt gant an aer, e krog da sec'hañ ha da stummañ ur gwiskad durennek ha pegañs. Ar gudenn vrasañ a c'hoarvez pa vez implijet dour tomm diouzhtu: dindan levezon ar wrez e krog ar rannoùigoù starch da gellikaat (gelatinization), o krouiñ ur seurt peg kundu hag a stank toulloù fin ar rabierez.
Ar reolenn a-bouez: Dour yen e penn-kentañ
Evit izelaat ar riskloù da welet ar starch o pegañ da vat, ar c'hentañ gammed eo implijout dour yen-skorn. An dour yen a vir ouzh ar starch a gellikaat hag a laka anezhañ da chom e stumm rannoùigoù dilistr. Pa vez dilloet ar rabierez dindan ur froud dour yen diouzhtu goude bezañ bet implijet, e vez skubet kuit an darn vrasañ eus ar dregontad starch hep stummañ ur rousadenn pegañs. N'implijit morse dour tomm nag dour klouar e-pad an tamm kentañ-se eus an netaat.
An obererezh mekanikel hag ar broustadur
Goude ar gwalc'hadenn gentañ gant dour yen, e chom alies durennoù bihan e-barzh toulloùigoù pe lannoù ar mekanik. Ret eo neuze implijout ur broust-kegin gant reun kalet. Ar broust a c'hall mont e-barzh pep toullez hep darnaouiñ ar metal pe an plastikoù. Evit ober en un doare surentez, frotit atav en tu kontrol d'al lannoù evit mirout ouzh ar reun da vezañ troc'het hag evit mirout ouzhoc'h da vezañ gloazet. Implijout ur gwiad mikrofibr goude-se a sikour da frotat an dachenn evit lemel ar roudigoù diwezhañ.
Sikour kimiek: Bikarbonat ha trenkenn asid
Ma z'eo sec'het ar starch hag ma n'haller ket e lemel gant an dour yen hepken, e ranker implijout elfennoù kimiek dous. An asid asetikek (ar gwinegr gwenn) a zo un diskoulm dispar evit distrujañ ar liammoù polimerel hep lakaat ar metal da vergliñ. Gallout a rit glepiañ lannoù ar rabierez en ur meskaj dour ha gwinegr e-pad dek munutenn. Evit ar mekanikoù alumiunom pe metaloù dousoc'h, ar bikarbonat sodiom mesket gant dour evit stummañ ur pasta dous a ginnig un oberiadur frotat abraviz hep darnaouiñ an uheluorzhad. Ar reaktadenn etre an asid hag ar starch a rann an elfennoù pegañs hag a aesa al labour frotat mekanikel.
An urzh reizh evit un netaat disi
Evit kaout ar gwellañ disoc'h, heuilhit an argerzh-mañ pikoù-ha-pikoù:
- Gwalc'hiñ raktal: Diouzhtu goude bezañ rabet ar patatez, dilloit an holl lodennoù gant dour yen.
- Glepiañ m'eo ret: Ma 'z eus lodennoù sec'het dija, glepiit anezho e-pad 15 munutenn en dour klouar gant ur banne gwinegr gwenn hag un tamm saon-lestr hep klor.
- Frotat gant ur broust: Implijit ur broust kegin gant reun nilon pe goad kalet evit skubañ ar rannoùigoù diwar al lannoù.
- Gwalc'hiñ diwezhañ: Tremenit al lodennoù dindan an dour klouar evit lemel ar saon hag an asid.
- Sec'hañ prim: Implijit ur gwiad mikrofibr sec'h evit lemel pep roudenn dour. Ar sec'hadur prim a gont kalz evit mirout ouzh ar mekanikoù kegin da vergliñ pe da goll o dremm blavek.
