Un albom luc'hskeudennoù a gont istor un den, met alies e vez laosket an obererezh-mañ a-gostez abalamour d'an diouer a amzer pe d'ar bern skeudennoù a chom stanket en ur fone. Krouiñ ur reizhiad ingal hag urzhiet a aotre da virout an eñvorennoù-se dindan ur stumm fizikel padus, en ur wareziñ ar paper hag ar livioù diouzh an amzer.
Mirerezh al luc'hskeudennoù: Dibab an dafar hervez ar gimierezh
A-raok kregiñ gant pep tra, ret eo kompren penaos e vez dorgenned ar c'hardon hag ar paper luc'hskeudennoù gant an amzer. An oksidennadur hag ar drenkted eo an daou enebour brasañ d'al luc'hskeudennoù moullet. Evit mirout na zeufe al livioù da velenaat pe da steuziañ, e ranker dibab dafar a-zoare. An albomoù a zibaber a rank bezañ krouet gant paper hep drenkted (acid-free) ha hep lignin (lignin-free). Al lignin eo ar polimer naturel a gavit er c'hoad, hag a laka ar paper da velenaat dindan levezon ar skinoù ultravioled (UV).
P'emaoc'h o dibab follennoù-gwareziñ plastik, tec'hit kuit diouzh ar PVC (polivinil klorid). Ar PVC a dilaosk gazoù drenk a-hed ar bloavezhioù, ar pezh a zistruj ar c'hemigoù a ya d'ober al luc'hskeudenn. Dibabit kentoc'h polipropilen (PP), poliester (PET) pe polietilen (PE), hag a zo polimeroù inert ha n'o deus ket levezon ebet war an emmoullañ hag ar pigmentoù.
An urzhiañ niverel: Ar c'hentañ bazenn a-raok moullañ
Alies e vank amzer d'ar gerent abalamour ma fell dezho urzhiañ kantadoù a fotoioù d'ar memes mare. An alc'hwez d'ur c'hlokaat ingal eo sevel ur ritual viziek. Dibabit un deiz resis er miz, da skouer ar sul kentañ, evit strollañ skeudennoù ar miz tremenet. N'eus ket ezhomm da voullañ pep tra; ur reolenn vat eo dibab etre 10 ha 15 skeudenn a ziskouez spis prantadoù pouezus ar miz (kresk ar bugel, un darvoud ispisial, pe ur vuhez pemdezieg simpl).
Krouit ur restr niverel dibarek war ho stlenneg pe ho skoazell-viriñ en ur implijout ur framm anvioù resis: 'BLOOZ_MIZ_BUGEL' (da skouer, 2024_10_Yann). Kement-mañ a draygell ur sell prim hag a brient an urzh kronologel a-raok kas an teulioù d'ar moullerezh. Ma tanaouit ho tibab diouzhtu, e vo kalz aesoc'h ar labour pegañ goude-se.
Teknikoù stagañ: Kornioù-miret ha peg archival
Ar stagañ fizikel eo al lodenn m'en deus fiziko-kimierezh an traoù ar muiañ a levezon. Ret eo dizarbenn ar pegoù boutin a gaver er c'henwerzh (evel ar pegoù-baston glas pe ar bandennoù-pegañ aspadennek). Al lizoù hag ar pegoù kenwerzhel a endalc'h solvantoù hag ac'hid a c'hall treuziñ ar paper hag ober lorgnoù war al luc'hskeudennoù.
- Kornioù-miret (Photo corners): Hemañ eo an teknik gwellañ rak ne vez ket lakaet peg ebet e darempred eeun gant al luc'hskeudenn. Ar c'hornioù (graet gant paper archival pe poliester) a vez pegellet war follennoù an albom, hag ar skeudenn a lith enno hep bezañ lakaet da gemmañ da viken. Ur fizreizhadenn aes ha reversible eo.
- Pegoù starch naturel: Ma fell deoc'h pegañ ar foto a-flaen, implijit peg-starch naturel (graet gant gwinizh pe riz). Ar peg-mañ a zo inert ha soluble en dour, ar pezh a dalvez e c'haller distagañ ar foto un deiz bennak hep he raskañ.
Skrivañ an destenn: Ink pigmentet hag an titouroù pennañ
Un albom skeudennoù hep tamm skrid ebet a goll un tamm bras eus e dalvoudegezh a-hed an amzer. Gant ar c'hengerioù hag an deiziadoù e vo lakaet ar skeudenn da vezañ ur roll-istor gwirion. Evit an abeg-se, implijit ur stilo ispisial gant ink pigmentet d'an dour (pigment-based archival ink). An inkoù-mañ ne drec'hont ket ar paper hag a zo resistent ouzh ar skinoù UV ha d'an dour.
Tec'hit kuit diouzh ar stiloioù-boul boutin (gel pe logel) rak o inkoù a c'hall banniñ pe drec'hiñ d'an tu all d'ar follenn goude un nebeud bloavezhioù, o tistrujañ ar skeudenn a zo peg en tu dorn-dehou. Skrivit atav an titouroù kentañ: deiziad resis, lec'h, hag anv an dud a weler. Ma vez amzer, gallout a rit lakaat un anekdotenn verr diwar-benn ar pezh a c'hoarveze pa oa bet tennet ar foto.
Ur checklist evit kregiñ hag herzel gant ar reoluster
- Dalc'hit d'ur ritm miziek evit ar furchal skeudennoù.
- Moullet ho fotoioù war paper matt pe satin (ne chom ket roud an bizied warno evel war ar paper brillant).
- Mirit an albomoù en ul lec'h sec'h ha teñval, pell diouzh an tommder (ar gwennoù a rank bezañ dindan 20°C hag ar glebor dindan 50% evit evitañ ar mildew).
