Horjellañ un daol-feriñ e-pad al labour n'eo ket hepken un abeg da goll amzer, met gallout a ra ivez krouiñ ur riskl a zeviñ hag ur wall-blijadur vras. Evit kaout ur feradenn reizh ha dizaon, fizik ar stabelded hag an unvaniezh mekanikel eo ar pennaennoù da gompren a-raok dibab ho tafar.
Ar fizik dregad al liammoù: Perak e horjell un daol-feriñ?
An horjellañ e-pad ar feriñ a zeu eus un distruj kempouez uhelder etre nerzhioù ar primadur hag an orezon war al leur. Pa bouezit war ho fer, an nerzh a dremen dre an uhelenn war-zu an treid. Ma n'eo ket ingalet an nerzh-se en un doare unvan, pe ma 'z eus un diforc'h dister etre uhelder an treid, e krog an daol da finval. Kement-se a laka ar gwask da vezañ distabil, ar pezh a c'hall krouiñ plegoù fall war an dilhad ha lakaat an aezhenn tomm pe an houarn da gouezhañ.
Ur stern metalek pounner hag un unvaniezh geometrek reizh eo an diazez. Al liammoù e stumm "X" pe "T" a reizh dasparzh an nerzhioù. Ar stummoù "T" a ginnig ur stabiliteded vrasoc'h war al ledander, tra ma vez aesoc'h da blegañ hag da rannat ar sternioù e stumm "X". Koulskoude, dindan ar stern "X", eo ret e vefe tev a-walc'h an tudennoù metal evit n'en em blegint ket dindan ar gwask.
Perzhioù an treid: Ar strog hag ar silikon nann-rikler
An dachenn stok etre an daol hag al leur eo al lec'h pennañ ma vez kollet ar stabiliteded. An treid a rank bezañ ledan a-walc'h evit ledanaat kreizenn gravite an daol. Treid stumm ur c'helc'h pe un dube ledan a zo gwelloc'h eget ar re doun pe ront-tre, rak dasparzhañ a reont ar pouez war ur muioc'h a c'horre.
- Ar silikon nann-rikler: Ar plastik kaledet a rill war ar c'hoad pe ar c'heramik. Ret eo implijout treid graet gant elastomer silikon pe gant kaoutchoug naturel pounner. Ar strog fizikel etre ar sichenn hag al leur a vir ouzh an daol da rillañ pa vez bountet warni a-gostez.
- Ar reizhañ uhelder evit al leurioù digempouez: Alies e vez digempouez al leurioù evel ar c'hoad kozh pe ar pannoù karrezek. Un daol-feriñ a-zoare a ginnig treid a c'haller treiñ pe reizhañ o uhelder micro-metrek evit kempouez an diforc'hioù bihan hep implijout tammoù koad pe garton dindan.
- Ledander ar sichenn: Sevel a ra ur sichenn ledanoc'h eget uhelenn an daol ur framm tri-skouerel kreñvoc'h, ar pezh a gresk rezistañs an daol ouzh an nerzhioù a-gostez.
Mekanikerezh al liammoù hag ar reizhiad prennañ
An holl gwalennouigoù hag ar mellezoù mekanikel a vez kavet dindan an uhelenn a c'hall kemer c'hoari gant an amzer. An dra-se eo a grou an horjellañ a-zehou hag a-gleiz. Ret eo d'ar reizhiad prennañ bezañ krouet gant klempoù tev ha nann gant plakennoù metal moan a c'hall stouiñ e-pad ar gwasadennoù.
Ar reizhiadoù prennañ modern a implij kranelloù dregiñ a grog don er metal. Pa vez prennet an daol en un uhelder resis, n'of r ket an dregad d'en em zizober dindan ar gwask. Ar mekanikerezh-se a rank bezañ e-unan-stankus evit mirout ouzh an daol da gouezhañ trumm ma vefe bountet war un loc'henn dre fazi.
Materioù an uhelenn hag ar pouez kempouezet
Un uhelenn re skañv graet gant ur goustilhad metal treut a c'hall sevel ur gref a zistabiliteded ma vez lakaet ur fer pounner gant dour war he fenn uhelañ. Ar c'hempouez pouez etre an uhelenn hag ar stern a zo ur poent fizikel meur:
Ma 'z eo re skañv ar stern e-keñver an uhelenn, e vo uhel-tre kreizenn gravite an daol, ar pezh a glask lakaat anezhi da gouezhañ d'an tu. Eus un tu all, un uhelenn graet gant un toullet-metal tev a aotre d'an aezhenn dremen en ur viret ur pouez stabil a-walc'h evit herzel ouzh ar luskadennoù. Ur c'hemperzh mat a bouez eo 60% evit ar stern hag an treid ha 40% evit an uhelenn.
Lusk ar feriñ ha mekanikerezh ar c'horf
Pa ferer, ne vez ket graet ul lusk a-grec'h d'an traoñ hepken, met gwasadennoù a-dreuz hag a-raok-a-dreñv a vez graet ivez. Ar c'hoari-se a laka nerzhioù liesseurt da azgwezañ war an daol. Ur stern n'eo ket hepken graet evit harpañ ar pouez met evit absorbsiñ ar vibrationoù-se ivez. Ar padoù kaoutchoug a-gostez pe reizhiadoù amortiñ dindan ar stern a zo perzhioù a-bouez evit krouiñ un ekilibrenn dinamek.
Ouzhpenn-se, ar feson ma vez lakaet an dilhad war an uhelenn a c'hall cheñch kreizenn ar pouez. Pa vez lakaet dilhad pounner war beg moan an daol, e vez krouet ur loc'henn fizikel a c'hall lakaat an daol da stouiñ. Se eo an abeg ma rank ar stern bezañ ledanaet dindan ar beg-se ivez evit diogeliñ ar gempouezed e kement lec'h ma pouezer.
Kuzulioù praktikel evit mirout ouzh ar c'hoari mekanikel
Evit mirout ur stabiliteded padus, eo ret d'an implijerien reizhañ ha kempenn an daol-feriñ d'an liesañ. Al liammoù gant skrovoù a rank bezañ strijet en-dro bep bloaz gant un alc'hwez a-zoare. Evit mirout ouzh an treid kaoutchoug d'en em galediñ pe d'en em goll dre an amzer, e c'haller o netaat gant un tamm gwalc'h dous evit lemel ar poultrenn a vir outo a gaout ur strog mat gant al leur.
