Ar bannoù dour ha brizhennoù raz a c'hall saotrañ buan un dornell-serviedennoù kromet goude pep kouronkadenn. Evit mirout ouzh ar pikoù gwenn-se da stagañ ouzh ar mettal lintr-se, eo ret implijout an dafar reizh hag ober an emsavioù mat raktal.
Perak e tishual an dour war ar c'hrom?
Ar c'hrom a zo ur goloenn vetal voan-kenañ lakaet war un diazez plom pe dir gant an elektro-gantadur. Daoust ma'z eo kalet-kenañ ar c'hrom, e tiskouez aes-kenañ pep roud dour. Pa vez glaveier o tasprañ war an dornell e-pad ur gibelladenn, e tivapor an dour gant gwrez an aer met lezel a ra war e lerc'h ar mineraloù evel ar c'halkar hag ar magnezium. An dra-se eo a ra ar rukoed gwenn a zo ken diaes da skarnilañ goude-se. Ma ne vez ket dorchet an dornell raktal, e krog ar c'halkar da lakaat ar c'hrom da goll e sklêrijenn ha da dregantiñ dre ma krou ur gwiskad dindan stumm mikro-kristaloù hag a vir ouzh ar sklêrijenn da darpentiñ en un doare unvan.
An danvez gwellañ: al lien mikrofibr dry
Evit an dorchañ pemdeziek goude ar gibelladenn, n'eus ket gwelloc'h eget ul lien mikrofibr sec'h ha nêt. Al lien mikrofibr a zo graet gant neudennoù poliester ha poliamid lakaet da rannañ e milieroù a fantoù bihan-kenañ. Ar re-mañ a sach an dour hag ar mikro-partikulennoù dre gailharegezh, hep ober implij eus produ kimiek ebet. Ul lien boutin e koton a glaskfe peurvuiañ treuzkas an dour hep e sunañ penn-da-benn, ar pezh a lezfe roudoù gleb war ar c'hrom. Al lien mikrofibr kundu avat a sun pep tamm glebor ha ne lez lintradenn ebet war e lerc'h.
Levezon ar wrez war an dornell-serviedennoù
An dornelloù-serviedennoù a vez alies tommet, pe dre zour tomm ar c'hustum pe dre ur rezistañs dry tredan. Pa vez tommet ar vetal, e tivapor an dour kalz buanoc'h war he gorre. Ar c'hemm-se e-kever ar gwrezverk a laka ar mineraloù da dapasat o c'hristalizadur war ar c'hrom. Krouet e vez nzue ur gwiskad rukoed kaletoc'h hag a stag startoc'h ouzh ar gorre. Setu perak eo gwelloc'h sec'hañ an dornell pa vez c'hoazh klouar pe dres pa vez lazhet an tommerezh, kentoc'h eget gortoz e vefe deuet an dour da vezañ sec'h-kras dre an tommder e-unan. Dre dry-sec'hañ an ardivink e virer ouzh ar prosez kimiek-se da c'hoarvezout hag e vez aesoc'h d'al lien sunañ ar glebor.
Gounezout war ar c'halkar: fiziko-kimiezh an dour
An dour a zeu eus an tapan a zo karget gant ionoù kalkar ha magnezium. Ar c'hementad a ionoù-se a davez kaleted an dour. Pa vez tommoc'h an dour, e vez rannet an hidrogenokarbonat evit krouiñ karbonat, ar pezh a glask krouiñ karbonat kalkar, da lavaret eo ar rukoed kalet. War ur gorre lintr-kenañ evel ar c'hrom, e vez gwelet ar mineralouroù-se raktal dre ma ne dray ket ar sklêrijenn en un doare unvan ken. Dorchañ raktal an dour a glask lammat ar prosez krisatilizadur-se e-raok ma c'hallfe an ionoù unaniñ hag ober ur struktur kristalek dindan stumm ur skantenn.
Penaos ober: an emsavioù hag an urzh vat
Evit mirout ouzh an dornell a goll he dregant, e ranker heuliañ un nebeud lamiadoù dres goude bezañ implijet ar sal-gibellañ:
- Dorchañ raktal: Na gortozit ket e vefe sec'het an dour gant aer ar c'hambr. Trec'hit ar glebor dres pa vez echu ar gibelladenn.
- Ar fiñvoù: Dorchit gant fiñvoù kelc'hiek dous, hep pouezañ re greñv. N'eo ket ret frotal, rak gallout a rafe poultrenn lakaat an dornell da vezañ sgrafitet ma pouezit re.
- Implijout ul lien eil lenn: Ma vez an dornell gleb-kenañ, implijit ul lien mikrofibr evit sunañ ar pep brasañ eus an dour, hag un eil hini sec'h-kras evit lakaat ar c'hrom da dregantiñ.
Ar pezh a zo da virout outañ
Ar c'hrom a zo kizidik-kenañ ouzh an dorgennadur mekanikel ha kimiek. Ret eo mirout groñs ouzh implijout sponjoù gwask-graet pe lioù-frotal ruz o deus lodennoù abrasive. Ar re-mañ a rafe mikro-sgrafitoù war ar goloenn grom, ar pezh a lakafe anezhi da goll he dregant da virviken. Bez ez eus ivez produioù kimiek da vezañ evitet: an trenkenn glordek hag an dour davel a c'hall tagañ ar c'hrom hag ober pikoù du warnañ hag a zo ez-didreuzus. Klaskit chom bepred gant teknikoù fizikel simpl ha kempenn gant dour ha mikrofibr.
Kuzulioù evit ar mineraloù lakaet dija
Ma'z eus rukoed deuet da vezañ kalet warni dija, e c'haller implijout un diskoulm kimiek dous-kenañ. Dilatit un tamm trenkenn sitrek e dour klouar (unan pe ziv loa-vihan evit ur litrad dour). Glebiit ul lien mikrofibr dous gant an diskoulm-se, lakait anezhañ e-pad pemp munut war al lec'hioù gwenn, ha goude-se sec'hit mat-kenañ gant ul lien sec'h. An drenkenn sitrek a zislai ar c'halkar hep tagañ ar c'hrom dindan, ar pezh a zo un doare kempenn ekologel ha serten.
