Gwareziñ an titouroù personel ha prevez zo deuet da vezañ un dra a-bouez meurbet er gêr a-feson. Evit herzel ouzh al laeroñsi-henbriz hag al laeroñsi-bilañs eo ret distrujañ ar paperioù-bank, al lizhiri hag ar c'houmanantoù en un doare efedus ha difrae a-raok o zeuler er boubellenn.
Teknologiezh ar bresañ: fizikoù ha troc'hañ fizikel ar paper
N'eo ket holl ar breserezioù-paperennoù memes tra. Pa vez dibabet ur mekanik e ranker kompren penaos e vez troc'het ar paper hag ar fizikoù a zo a-drek d'al labour-se. Div deknologiezh vras a vez kavet evit ar gêr: an troc'hañ a-steud hag an troc'hañ a-dreuz.
An troc'hañ a-steud (pe strip-cut) a droc'h ar follennoù e linnennoù hir ha strizh. Sempl eo ar mekanik-mañ, met n'eo ket an hini surañ tamm ebet. Gant un tamm amzer, pasianted hag ur skramm urzhiataer e c'haller adsevel ar pajennoù rak n'eus nemet un nebeud linnennoù a-serzh. An troc'hañ a-dreuz (pe cross-cut) a droc'h ar paper a-serzh hag a-led d'ar memes amzer. Krouiñ a ra konfeti bihan-bihan. Ar c'hementad dindan an entropiezh a gresk kalz, ar pezh a rann an titouroù e kantadoù a dammoù na c'haller ket adsevel ken gant an dorn pe gant mekanikoù scan.
Pelloc'h c'hoazh e kaver an troc'hañ mikro (micro-cut). Amañ e vez lakaet ar paper e tammoù ken bihan hag ur grouanenn pe ur c'hreunenn ed. Evit ar gêr e vez aliet an troc'hañ a-dreuz d'an nebeutañ evit an teulioù a bouez evel ar fichennoù-gopr, an tamm-papur tailhoù, pe al lizhiri bank hag ar gontoù-argant.
An urzh hag an doare d'ober a-raok bresañ ar paperioù
Evit mirout ouzh ar bresererez-baperennoù da fallgemmañ pe da chom stanket e-pad al labour, eo ret heuliañ un nebeud reolennoù pleustrek a-raok kregiñ gant ar bresañ. Ret eo rummata ar paperioù ha nann-paperioù gant evezh.
- Lemel an elfennoù metalek: Daoust ma c'hall lod eus ar mekanikoù troc'hañ stapoù metalek bihan, gwelloc'h eo o lemel atav gant ur binveg-dengrapat. Ar metal a c'hall dizevel ha lakaat al lavnennoù troc'hañ da goll o dremm a-grog-bep-krog, ar pezh a goustfe kalz evit adprenañ ul lodenn nevez.
- Diwall diouzh ar plastikoù: Al lizhiri gant fenestroù plastikoù pe ar goloioù-lizhiri plastikaet a rank bezañ troc'het d'an dorn a-raok lakaat anezho er mekanik. Ar plastik a c'hall teuziñ gant an tamm tommder krouet gant friction al lavnennoù ha pegañ ouzh ar reizhiad troc'hañ a-bezh.
- Ar paper pegus ha pegfollennoù: Ar c'hasedoed pegus, al labeloù pe ar c'hontroll-pegoù a rank bezañ dilaosket rak ar glud a c'hall chom war al lavnennoù ha strobañ ar paperioù all a dremeno goude-se.
Trezalc'h al lavnennoù: ar friction hag an doare d'eoleañ
Ur bresererez-baperennoù a ya en-dro gant mekanikoù dindan friction kreñv. Pa dremen ar paper dre al lavnennoù, e krou tommder ha poultrenn baper. Gant an amzer e teu al lavnennoù da vezañ gwanoc'h-gwanañ hag e c'hall ar motor bezañ dindan wasg vras ha gwallgemmañ en un doare padus.
Evit mirout ouzh se eo ret eoleañ al lavnennoù ingal. N'eo ket ret implijout eouloù a gomerz ker-ruz, met gwelloc'h eo implijout un eoul legumaj skañv pe un eoul dibar evit ar breserezioù. Ne ranker morse implijout eoul aerosoloù pe eouloù mineral dindan wasg rak ar re-mañ a c'hall kregiñ an tan gant ar dindan-wrez hag ar poultrenn baper a vez kavet atav e-barzh ar c'hef.
Penaos eoleañ al lavnennoù eoleat en un doare aes ha sur? Implijit un dore simpl: skuilhit ur linenn eoul war ur follenn baper standard en un doare 'Z'. Lakaat ar follenn-se da dremen dre ar bresererez, ha goude-se lakaat ar mekanik d'ober war-gil (reverse) e-pad un nebeud segondennoù evit skignañ an eoul war al lavnennoù en un doare unvan ha klok.
Diskoulmoù all hep mekanik: pa n'eus ket a bresererez er gêr
Ma n'hoc'h eus ket a vresererez dindan an dorn evit distrujañ ho paperioù, e c'haller implijout hentennoù kimiek ha fizikel all evit distrujañ ar paperioù prevez en un doare surentez ha nann-gant tan.
An dourañ hag ar frotadur eo an hentenn simplañ hag ekologeloc'h. Lakaat ar paperioù e-barzh ur sailhad dour ganti ur c'hementad bihan a vikarbonat sodiòm pe a sukr a goll kemmañ framm ar paper. Ar c'helluloz a teu da vezañ gwak ha pa rits ur frotadur gant ur vazh pe gant ho daouarn e teu ar paper do vezañ ur yod baper dilaosk ma n'haller ket lenn ken an titouroù a oa warni. An doare-mañ a zo ekologel hag a-feson evit krouiñ compost goude-se, gant ma vo implijet livioù nann-toksek war ar paperioù.
N'eo ket aliet rulañ pe lakaat an tan er paperioù er gêr rak krouiñ a ra moged nann-saoznek hag al ludu a c'hall chom ganti titouroù lennus c'hoazh ma n'eo ket devet pep tra d'an traoñ. Ar fizik hag ar gimiezh dous eo an hentennoù gwellañ evit gwareziñ ho puhez prevez.
