Gwareziñ ar bravigoù diouzh ar rastroù hag an oksidadur a zo ur goulenn a davezouriezh hag a gimierezh. Dibab ur c'hasedig-tir azas evit ho bravigoù n'eo ket hepken ur c'houlenn a gempennadur, met un doare skiantel da virout dremm hag integriezh ar metaloù hag ar vein prizius e-pad pell.
Fizik ar frotadur: Perak eo pouezus an danvez gwareziñ
Pep metal ha pep maen prizius en deus ur galeder disheñvel, termenet gant skeul galeder Mohs. Da skouer, an diamant en deus ur galeder a 10, padal ez eo an arc'hant hag an aour kalz dousoc'h, etre 2.5 ha 3 hervez ar c'hatekizadur-se. Pa vez lakaet meur a dravig mesk-ha-mesk en un tir hep rannoù gwareziñ, e frotont an eil ouzh egile e-pad fiñvadennoù an tir. Ar ruzadur-se a gaoz rastroù munut hag a laka ar metaloù dous da goll o lintr naturel.
Evit an abeg-se, an danvez a wisko ar c'hasedig-tir a dles bezañ dibabet gant aketusted vras. Ar velour (velvet) hag ar mikrofibr a zo danvezioù dispar rak o fibrennoù munut ha dous a amortiso ar skantadennoù hag a gano ar frotadur mekanikel. Ret eo evito bezañ hep fibrennoù kalet pe ghemikalioù agresiv ac'h aozfe an dachenn evit an oksidadur. Danvezioù evel ar c'hoton naturius pe ar gloan treated a zo gwelloc'h evit ar poliester rik, hag a c'hell krouiñ tredan statik hag a sach ar poultrenn gant muioc'h a nerzh.
Kimiezh an tarchañ: Mirout ouzh an oksidadur hag ar sulfur
An arc'hant dreist-holl a zo kizidik-tre ouzh ar sulfur a vez kavet en aer dindan stumm sulfureg hidrogen. Pa vez ar metal-se e darempred gant an aer hag an dour, e tiorren ur goustenn denval a sulfureg arc'hant war e c'horre. Ur c'hasedig-tir mat a dles krouiñ un harz fizikel ha kimiziel ouzh an aer evit netaat an anezenn-se.
Dre stankañ ar bravigoù en rannoù digenvez hag en ur wiskañ anezho gant ur gloan pe ur feltrenn arbennik, e tigresker an niver a aer a red tro-dro d'ar metaloù prizius. Darn eus ar c'hasedigoù-tir modern a vez aprentet gant partikulennoù kouevr pe sink munut hag a absorbo ar sulfur a-raok ma c'hellfe tizhout ho bravigoù arc'hant. Ouzhpenn-se, lakaat ur paketig silikajel (silica gel) e korn an tir a zo un teknik kimizier eeun met efedus-tre evit koatizañ an gleboriz hag harzañ an droug-oksidadur.
Aozadur ar c'hasedig: Digenvezañ evit gwareziñ ar framm
N'eo ket a-walc'h kaout un danvez dous; bez' e ranker kaout un aozadur kometet mat ha frammet evit pep seurt bravig. Pep dornell en deus ezhommoù dibar evit mirout ouzh an distruj:
- Ar chadennoù hag ar barlennoù: Ret eo dezho bezañ astennget en o hed en un rann strizh ha hir. Ar skoulmoù a zo un droug bras, rak o tiskoulmañ anezho dre nerzh ar gwasadur mekanikel e c'heller kemmañ pe derriñ al liammoù fin.
- Ar gwalennoù hag ar skoaroù: Ar gwalennoù a dles bezañ lakaet en faoutoù spontek pe velour. Ar re-se a zalc'h ar gwalennoù dindan wask hep strishaat anezho, hag a vir outo a frotat an eil ouzh egile pa vez digoret pe serret an tir.
- Ar perl: Ar perl a zo organek ha kizidik-tre, gant ur galeder izel-tre (2.5 hepken). Ret eo dezho bezañ en o unan-penn, pell diouzh ar metaloù pe ar vein kalet evit mirout na vefe drailhet o nacre kizidik.
Penaos dibab hag azasaat ar c'hasedig ouzh ho tir
A-raok prenañ ur c'hasedig-tir, ret eo muzuliañ diabarzh an tir gant aketusted. Ur c'hasedig a zo re vihan a lakaio an dornell da fiñval pa vez digoret an tir, ar pezh a drayo frotadur mekanikel adarre. Ma n'eo ket kavet ar vent resis, gwelloc'h eo dibab modulennoù bihanoc'h a c'hell bezañ kenstolot evit stankañ an holl spas.
Diwallit ivez ouzh peg an dornell. Er c'hasedigoù marc'had-mat e vez implijet pegoù a c'hell dilaoskel gazoù trenk (solventoù) e-pad meur a vloaz. Ar gazoù-se a dager garv ar metaloù prizius, o tiskar o sked. Plijusoc'h eo dibab kasedigoù graet dre gompression pe gant peg naturius ha nann-trenk.
Kempenn ha mirerezh ar c'hasedig-tir
Evit ma kendalc'hfe ar c'hasedig-tir da wareziñ ho bravigoù, ret eo e gas da gempenn reoliek. Ar poultrenn a zo ennañ mikrograonadennoù silis hag a c'hell bezañ ken kalet hag ar c'hwarz. Pa vez ar poultrenn-se war ar velour, e c'hell frotat ouzh ar metaloù ha krouiñ rastroù dindan an evezh.
Un wech an amzer, tennit an holl bravigoù hag implijit ur skuber-poultrenn dous-tre pe ur roll gludañ evit tennan an holl dilerc'hioù hep frotat an danvez. Arabat eo implijout dour pe produioù kimiek gleb war ar velour rak dilaosket e vefe ar peg dindan, ar pezh a gaozfe distruj ar gwarez hag a lakafe gleboriz da chom e-barzh an tir.
