Ur paner frouezh a-skalieroù zo un diskoulm dispar evit gounit plas war goustor ar gegin, met gallout a ra blesañ ar frouezh denerañ mard eo implijet fall. Dre gompren fizik ar pouez hag ar gravitasion, hag o lakaat e pleustr reolennoù simpl eus skiant an danvezioù, e c'heller aozañ ar frouezh en un doare dillo ha safar hep ober droug dezho. An alc'hwez a zo rannañ ar wasg mekanikel en un doare unvan ha krouiñ un aergeliet mat.
Fizik ar wasg hag ar rannadur pouez war ar frouezh
Ar frouezh evel ar per, ar pechez pe ar bananez zo un aozadur kelligel tener-tre. Ar mogerioù kelligel-se zo graet gant selluloz ha pektin, un rann-gorf hag a ro o retested dezho. Pa zarev ar frouezh, an enzimoù evel ar pektinesteraz a grog da zizober ar pektin-se, ar pezh a laka ar c'hroc'hen hag an diabarzh da vezañ dousoc'h ha breskoc'h-breskañ. Pa vezont lakaet dindan wasg, ar mogerioù kelligel denerraet a dorr dindan ar pouez, ar pezh a laka an drenkenn hag an enzimoù da gemmañ liv hag aozañ an takadoù gell anavezet evel blesadennoù.
War ur paner a-skalieroù, ar gravitasion a bouez war ar frouezh emañ dindan. Se zo an abeg ma vez lakaet ar frouezh pounnerañ hag a-bouez dindan, hag ar re skañvañ ha denerañ war laez. Evit izelaat ar wasg-se, ret eo rannañ ar pouez war ur gorread brasoc'h. Pa vez lakaet ur frouezhenn war ur roued metal, ar fed ma touch nemet war nebeut a boentoù a gresk ar wasg lec'hel. Dre lakaat ur golo dous, evel ur lien lin pleget, e vez ingalet ar pouez war ur gorread ledanoc'h, ar pezh a vir ouzh ar gelligoù da darzhañ dindan o pouez o-unan.
Gwareziñ gant lien lin ha danvezioù naturel
An implij eus ur lien lin naturel pleget war liveoù ar paner zo un teknik dispar evit krouiñ ur gwele dous evit ar frouezh denerañ. Al lin zo un danvez anavezet evit e spesoù gwareziñ hag e barregezh da dremen an aer. Ne vir ket an aer da dremen, ar pezh zo un elfenn ret evit mirout ouzh ar frouezh da vriat pe da zastum mildiou.
Gant ar gwiad lin, ar frouezh ne stokont ket ouzh ar metal yen pe ouzh kornioù ruz ar paner. Ar gwele-se a rann ar wasg en un doare unvan hag a bako ar c'hwez pe ar glebor rous a c'hell bezañ war kroc'hen ar frouezh. P'emañ ar frouezh o tont da vezañ darev, e teu o c'hroc'hen da vezañ deneroc'h-denerañ; al lien lin a ro ur gwarez par d'ur c'hustod dous, o virout ouzh an friction mekanikel pa vez kaset pe gemeret ur frouezhenn all e-kichen.
Gestiñ an etilen hag an aeridigezh war al liveoù
Un elfenn gemek bouezus all eo sirkulidigezh an aer hag ar gaziñ naturel o tont eus ar frouezh. Lod frouezh, evel ar bananez pe an avaloù, a brodu ur gaz naturel anvet etilen (C2H4). Ar gaz-mañ a gas keloù d'ar kelligoù all evit lakaat an darevedigezh da greskiñ. Ma vezont serr en un lec'h hep aer pe dindan frouezh all, an etilen a c'hell lakaat ar pechez pe ar per da zareviñ re uhel ha da vriat dindan un nebeut eurioù hepken.
Dre implijout ur paner a-skalieroù, e c'heller aozañ al liveoù hervez produerezh an etilen. Lakaat ar frouezh a brodu kalz etilen war al live uhelañ pe e-unan, hag ar frouezh dener a-gostez pe war al liveoù kreiz. Ret eo d'an aer sirkuliñ dindan ha tro-dro d'ar frouezh evit skubañ ar gaziñ-se kuit hag evorbañ an glebor. Al lien lin lakaet dindan ar frouezh a dremen an aer hep stankañ ar sirkulidigezh, ar pezh a vir ouzh ar frouezh da vezañ mouget gant o gaz dezho o-unan.
Urzh ar frouezh hervez o douester hag o live dareviñ
An urzh hervez an douester eo ac'hwez an aozadur. War al live izelañ, lakaat ar frouezh pounnerañ ha kaletañ evel ar sitroñs, an orañjez, ar mandarinennoù pe an avaloù-stopp. Ar re-mañ o deus ur c'hroc'hen tew ha dikoas ha ne vezont ket bleset aes gant ar pouez mekanikel. Ouzhpenn-se, o douester uhel a ra dezho bezañ diazez mat evit stabilizadenn ar paner a-bezh.
War al live etre, e c'heller lakaat ar frouezh a zo o dareviñ, evel ar per pe an avaloù dous, gant un tamm gwarez lin evit mirout ouzh ar stokadennoù. War al live uhelañ, lakaat ar frouezh denerañ ha breskañ evel ar pechez, ar fiez pe ar ruz-roz. Ar frouezh-mañ a vo dindan an lagad hag e vo aes o c'hemer hep rudañ pe pouezañ war ar re all. Dre m'emañ uhel an dorn, ne vo ket ret furchal e-barzh ar paner evit o c'havout.
Heuliañ ha kemmañ plas ar frouezh bemdez
Ar frouezh zo danvez bev hag a cheñch o aozadur bemdez. Ur frouezhenn a zo darev hiziv a c'hell bezañ re zarev ha gwan dindan 24 eur. Se zo an abeg ma 'z eo ret gwiriekañ stad ar frouezh bemdez ha kemmañ o flas mard eo ret. Ma weler ur pechezenn o tont da vezañ dous-tre, gwelloc'h eo he lakaat war al lien lin dousañ pe he debriñ raktal evit mirout ouzh an vlesadenn da ledanaat d'ar frouezh all tro-war-dro.
Gant an deknik-mañ, diazezet war rannadur ar pouez, an aeridigezh hag ar gwarez gant lien naturel, e c'heller implijout ur paner a-skalieroù en un doare efedus-tre. Ne vo ket mui blesadenn ebet war ho per pe ho pechez, ha gwelloc'h e vo mirerezh ho frouezh war an hir dermen.
