An taolioù-feriñ zu a zegas un doare modern ha kenedel d'hon tier, met al liv teñval-mañ a laka war wel kudennoù fizikel ha kimiek dibar, evel merkoù gwenn an aezhenn ha goriñ primoc'h ar goloioù fabric.
Perak e teu roudou gwenn war an taolioù-feriñ zu?
An aezhenn implijet e-pad ar feriñ n'eo ket dour glan nemetken, met dour karget gant mineraloù evel ar c'halkar hag ar magnezium. Pa vez lakaet an aezhenn dindan gwask uhel war ar golo teñval, an dour a ya kuit e stumm gaz met al lestr-dour a goll e gaz hag a laosk war e lerc'h ar mineraloù solid-se. War ur golo gwenn pe skler, an dilerc'hioù-se a chom diwelus e-pad pell. War ur golo du pe griz-teñval, ar c'halkar a laosk merkoù gwenn raktal, pezh a gemma neuz an taol-feriñ hag a c'hell zoken krignat ar gwiad ma ne vez ket naetaet.
Ouzhpenn da se, ar fizik a laka ar gwrez da dremen primoc'h d'ar sturioù teñval. Al liv du a gorf ar skinoù gwrez kalz muioc'h eget al livioù skler. Kement-mañ a lak gwrez ar fer da bignat buanoc'h e diabarzh ar golo, pezh a bura ar c'hondensadur dindan ar gwiad hag a aesa krouidigezh merkoù gleb hag a laosk roudou dilaoskus ur wech sec'h.
Dibarzhioù ar goloioù: Koton, lin hag an danvezioù sintetek
Padusted ar golo a zo liammet strizh ouzh an material implijet. Tri seurt gwiad pennañ a vez kavet war an taolioù-feriñ:
- Ar c'hoton: Ur gwiad naturel ha douget d'an aezhenn. Kavout a ra e lec'h war an holl daolioù-feriñ. Koulskoude, ar c'hoton du a goll e liv buanoc'h dindan efed ar wrez uhel hag an trenkaat liammet ouzh an dour.
- An lin: An lin naturel a zo unan eus ar re wellañ evit an taolioù-feriñ modern. E stur gwiadiñ a aotren un tremen aezhenn dispar hag e harz ouzh ar wrez a zo dreistordinal. Ne denera ket e liv ken buan hag ar c'hoton.
- An danvezioù sintetek: Gant poliester pe poliamid e vez graet goloioù marc'had-mat alies. Ar re-mañ a ziskouez merkoù goriñ buanoc'h ha gallout a reont teuziñ dindan ur fer re domm, pezh a laosk roudou du ha pegus war pladenn ar fer hag ar golo e-unan.
Ar spoue hag ar feutr: Roloù kuzh dindan ar golo
Dindan ar golo du e vez kavet un eil gwiskad spoue pe feutr. Ar feutr naturel, graet gant gloan, a zegemer an aezhenn hag he skign en un doare unvan. Ar spoue sintetek, er c'hontroll, a goll e destur dindan ar wrez hag a c'hell pegiñ dindan ar golo, o krouiñ roudou digompez war ar golo du. Pa vez uhel ar c'hondensadur, ar spoue sintetek a vir an dour, pezh a gas d'ur roud dilaoskus war ar fabric teñval.
Penaos mirout ha naetaat ar golo hep distrujañ al liv du?
Evit distrujañ merkoù kalkar ha mirout splannder al liv du hep krignat ar golo, e ranker implijout hentennoù kimiek dous. Ar c'halkar a zo un diaz hag a c'hell bezañ leyet gant un trenkenn wan evel an drenkenn sitrek pe an trenkenn baper, anvet ivez trenkenn aseteg gwan.
Evit kement-mañ, fardit ur meskaj gant dour distillat ha trenkenn sitrek d'al live a 5%. Spritit ar meskaj-se war ar merkoù gwenn pa vez yen an daol-feriñ. Laoskit da rinañ e-pad dek munutenn a-raok frotat dousik gant ur gwiad koton glan. Na implijit morse diluajennoù pe klor da naetaat ur golo du, rak kement-se a binfrefe al liv du raktal hag a ginnigfe krouiñ merkoù melen disliv dilaoskus.
Goude pep feriñ, lezel an daol digor e-pad un eurvezh a zo ret evit aotren d'ar glebor mont kuit. Ma chom ar glebor e-barzh ar golo teñval, ar mofioù ha mikrorganegoù a c'hell kreskiñ, pezh a ront ar golo hag a laosk c'hwezhioù fall.
Teknikoù feriñ evit kreskiñ padusted ar golo
Ar feriñ n'eo ket ur gwastad goriñ nemetken, met un argerzh fizikel o veskañ gwask, gwrez hag aezhenn. Evit gwareziñ ar golo:
- Reizhañ an aezhenn: Implijit an aezhenn e penn-kentañ ar feriñ evit distendañ ar gwiadoù, ha finit hep aezhenn evit sec'hañ an dilhad hag ar golo war un dro. Kement-mañ a vir ouzh ar c'hondensadur da chom dindan ar golo du.
- Gwarez ar wrez: Na lezit morse ar fer war un dachenn hep fiñval, zoken e-pad un nebeud segondennoù. Al liv du a gorf ar wrez primoc'h ha kregiñ a raio da zislivañ pe da burañ buanoc'h dindan ur fer digarez.
- Dour distillat: Implijout dour distillat pe dour distempet a vir ouzh ar c'halkar da vont er-maez gant an aezhenn, pezh a zo an doare gwellañ da ziwall ouzh ar merkoù gwenn war an taolioù-feriñ teñval.
