Urzhiañ an alc'hwezioù en ur voestig koad d'an antre n'eo ket hepken ur goulenn a gletregezh, met un afer a warez hag a zalc'hadur evit an daou zanvez-se. Dre gompren penaos e tishual ar prenn ouzh ar metaloù e c'haller krouiñ un egoreg kempenn, sioul ha padus.
Ar chimik etre ar c'hoad hag ar metal: gwareziñ diouzh ar saotradur
Ar c'hoad a zo un danvez porus ha bev hag a reas d'an endro. Lod eus ar c'hoadoù implijet stank d'ober boestoù antre, evel an derv pe ar gistin, a zo pinvidik-tre e taninoù. Pa vez lakaet alc'hwezioù houarn pe dir e darempred gant ar c'hoad-se dindan an doureier (gant ar glebor degaset gant an daouarn pe an aer), e c'hoarvez un amreizhad chimik etre an taninoù hag an houarn. Kement-se a grou saotradurioù du-teñval war ar c'hoad, diaes-tre da skarzhañ d'an eil gwech.
Evit mirout ouzh an dra-se e ranker prientiñ ar c'hoad en un doare naturel. Kent implijout ar voestig, ez eo ret gwareziñ he diabarzh gant ur porer-koad naturel. Lakaat ur gwiskad eoul linoù pe goar gwenan a zo an diskoulm gwellañ. An eoul a antren e-barzh ar fibrennoù hag a grou ur goasenn hiraer ha dour-repelent, tra ma krou ar c'hoar ur gwarez paruz d'an frotadur pemdeziek. Ret eo tremen hep lakaat vernisoù sintetek ruz, rak gant rastroù lemm kornioù an alc'hwezioù e c'hall ar vernis skantat buan, hag evel-se e c'hallfe ar glebor mont e-barzh ar c'hoad adarre dre ar freuzoù-se.
Ar fizik hag ar sonenor: digreskiñ an frotadurezh dindan feltr
Bep gwech ma vez lakaet un alc'hwez pounner er voestig e vez krouet un talgorn mekanikel a c'hall lakaat ar c'hoad da waskañ pe da freuzañ dindan an amzer. Gwasoc'h c'hoazh, ar trouz metalek displeget ganto a c'hall bezañ displijus d'ar skouarn en un antre sioul. Evit diskoulmañ kement-mañ, e c'haller lakaat un tamm feltr gloan naturel e foñs ar voest.
Ar feltr a absorbo an energiezh kinetek pa gouezh an alc'hwezioù, ha mirout a raio ouzh an dregont troad da greskiñ. Setu penaos staliañ an dra-se:
- Mentiñ dres foñs ar voestig gant ur reolenn resis.
- Troc'hañ an tamm feltr gant ur sizailh lemm evit ma glaso mat d'ar c'hornioù.
- Lakaat an feltr hep peg sintetek pounner; gwelloc'h eo implijout peg naturel (diwar starch pe kasein) pe zoken kregiñ anezhañ dindan pouez ur framm koad bihan.
Ma n'ho peus ket feltr, un tamm dastanret a gorkenn (gant un tevder a 2 pe 3 milimetr) a c'hall bezañ un dibab ken mat all. Ar gorkenn a zo dour-repelent dre natur hag a warez ar prenn diouzh ar c'hloazioù dindan krogigoù metal.
Krogigoù kouevr ha kempennadur an alc'hwezioù
Evit mirout ouzh an alc'hwezioù da vezañ berniet an eil war egile, ar pezh a c'hallfe o skrabañ ha lakaat an dornadurioù da zistreiñ, ez eo dleet staliañ krogigoù bihan. Ar metal gwellañ evit ar c'hrogigoù-se eo ar c'houevr pe an arem. An daou vetal-se a zo dousoc'h eget an dir, ar pezh a vihana ar frotadurezh hag a vir ouzh an alc'hwezioù micherel da goll o dent lemm.
Pa stalier ar c'hrogigoù dindan uhelder ar voest, ret eo herzel ouzh ar wask fall d'ar c'hoad. Ma 'z eo ar skrin gant koad dous (evel ar pin pe ar sapren), n'implijit ket biasoù re ledan a c'hallfe faoutañ ar prenn. Ret eo dilesiñ toulloù heñcher bihan (gant ur gwell-toulloù dorn) kent lakaat ar c'hrogigoù da durniañ dousik gant an dorn. Evel-se e vo gwarezet fibrennoù ar c'hoad hag e chomo ar c'hrogigoù start e-pad pell.
Urzhiata hervez ar pouez hag an implij pemdeziek
N'eo ket an holl alc'hwezioù par o fizikañs hag o fouez. Ret eo sevel ur reizhiad hervez uhelder ha pouez kement alc'hwez:
- An alc'hwezioù pounner (karr, dor vras an ti): stailhit anezho war ar c'hrogigoù kreñvañ ha d'an traoñ evit mirout d'ar voestig koll he c'hempouez, dreist-holl ma 'z eo staget ouzh ar voger.
- An alc'hwezioù pemdeziek skañv: lakaet e vezont d'an uhelañ pe d'an nesañ d'an digor d'an antre, aes da bakañ hep sellout zoken.
- Alc'hwezioù ral (kof-akest, degasadennoù): gallout a reont bezañ lakaet d'ar foñs, pe zoken en ur gadon vihan e-barzh ar voestig evit mirout d'an dorn furchal eno bemdez.
Evit o diforc'hañ, dilesit an asfaltiñ plastik a goll e liv hag a saotr ar prenn. implijit kentoc'h neud koton pe fiselenn naturel liammet gant ur rollig koad bihan pe un tamm arem skrivet an niverenn warnañ.
Mentenat reoliek hep dogn chimik
Gant an amzer, ar poultrenn hag an eoulenn degaset gant an daouarn a c'hall krouiñ ur wiskad lous war ar c'hoad hag ar metaloù. Evit kempenn ar voestig-se e-pad pell:
- Skubañ ar poultrenn bep sizhun gant ur gwiad mikro-fibrennoù sec'h ha dous.
- Bep c'hwec'h miz, skarzhañ ar feltr pe ar gorkenn d'o netaat pe d'o cheñch ma vez dornataet re alies.
- Tremen un tamm gloan-gwenan gant ur gwiad koton sec'h war ar c'hoad evit reiñ dezhañ e splann adarre hag adsevel ar gwarez a-enep d'an glebor.
Dre an obererezhioù fizikel ha naturel-se e vihanioc'h ar frotadur etre ar metal hag ar c'hoad, tra ma chomo ho skrin d'an antre kempenn, brav ha sioul bemdez.
