Derc'hel ur vilin-gig vihan e ratre vat a zo un obererezh dindan reolenn ur geginerezh naet ha yac'hus. Pa ne vez ket netaat mat an ardivink-se, e c'hell ar sugoù kig hag an druzoni dotiñ ha lakaat ar bakteri da greskiñ, met ivez merglañ an tammoù metal.
Perak eo ken dregastus sugoù ar c'hig evit ar metal?
Ar c'hig a zo ennañ proteinoù, dour hag asidoù organek dous. Pa vez malet ar c'hig, e vez rannet ar fibrennoù ha dieubet ar sugoù-se. Ma ne vez ket netaet ar vilin-gig raktal goude an implij, e c'hoarvez daou dra war an dro. Da gentañ, ar proteinoù a sec'h hag a dorf ur peg kreñv-kenañ ouzh mogerioù diabarzh ar mekanik hag al lavnenn. Da gentañ-tout, an asidoù organek a grog gant an oksidadur war an dir-karbon, ar pezh a zegas merg buan-tre, a-wechoù e-korf un nebeud eurioù hepken.
Ouzhpenn da se, an druzoni a chom stag ouzh ar c'hornioù diaes da dizhout. An druzoni-se a c'hell furañ dindan efed an aer hag ar gwrez, ar pezh a grou c'hwezhioù fall hag a c'hell lakaat ar meuzioù da goll o blaz mat. Un netaat hervez fizik an ti a ranker ober evit dizarbenn kement-se.
An davezenn gentañ: Implijout bara sec'h a-raok divodañ
Un diskoulm mekanikel ha fizik simpl met galloudek-tre a zo d'ober a-raok zoken divodañ ar vilin-gig. Pa vez echuet gwalc'hiñ ar c'hig, tremenit un tamm bara sec'h-kiñ pe ur dornad frouezh sec'h dre ar vilin-gig vihan. Ar bara sec'h, dre e framm herlegonel hag e sekurezh, a gorfay evel ur spoue an holl sugoù hag an druzoni a zo chomet war ar sgruv diabarzh ha war al lavnenn.
Ar bara a bouso ivez an tammoù kig diwezhañ war-du an diavaez, ar pezh a vir ouzh ar c'holl kig hag a ginnig ur mod aesoc'h da zivodañ pep tamm hep bezañ lorgnet e zaouarn gant druzoni trenk.
Divodañ ha gwalc'hiñ: Teknikoù evit dizarbenn ar bakteri
Ur wech tremenet ar bara sec'h, ez eo ret divodañ an holl tammoù. Tennañ ar gwalennadur, ar plakenn toullet, al lavnenn hag ar sgruv diabarzh. Evit ur gwalc'hiñ efedus, setu an urzh hag an teknikoù mat:
- An dour tomm: Implijit dour gant ur gwrez muioc'h evit 50°C. Ar gwrez-se a zo dindan reolenn teuziñ an druzoni loened, ar pezh a aesa e zirummadur gant ar saon.
- An netaat dre zorn: Na lakait morse tammoù ur vilin-gig vihan (dreist-holl ma 'z int graet gant aluminiom pe dir-karbon) e-barzh ar mekanik-gwalc'hiñ listri. Al listerioù-se a implij saon garv-kenañ a c'hell kemmañ liv an aluminiom hag a denn ar gwiskad gwareziñ war an dir.
- Ar brousterez aketus: Implijit ur broust-dent koad kozh pe ur brousterez vihan evit netaat pep toulloù ar plakenn. Ar bakteri a gar en em guzhat en toulloù-se e-touez ar fibrennoù kig bihan.
Ar c'hemiezh a-enep ar flaer hag ar merg: Ar bikabonat sodiom
Ma chom ur c'hwezh trenk goude ar gwalc'hiñ, ne davez ket implijout dizoantourien c'hwezh kimiek garv. Gallout a rit ober gant bikabonat sodiom. Ur poultr alkalek eo ar bikabonat a nula an asidoù organek o tont eus ar c'hig. Ur meskaj gant dour klouar ha bikabonat d'ober ur seurt toaz a c'hell bezañ frotet war an tammoù metal. Ar bikabonat a netaay ivez ar mikro-tammoù lorgnez hep skrabañ ar metal.
Sec'hañ rik hag eouliat: Saveteiñ an dir-karbon
Ar sec'hañ eo an pazenn bouezusañ evit mirout ouzh ar merglañ. Implijout ur gwiad mikrofibr sec'h hag aketus. Evit an tammoù diaes da sec'hañ gant an dorn, evel diabarzh ar sgruv pe an toulloù bihan, ez eus un deknik vat: lakaat an holl dammoù war ur plad ha lakaat anezho e-barzh ur forn glouar (tro-war-dro 60°C) e-pad 10 pe 15 munutenn. Ar gwrez dous-se a lakay an dour da aezhennañ penn-da-benn.
Goude ar sec'hañ-se, ret eo dizarbenn an oksigen da dizhout ar metal. Evit kement-se, eouliit an holl dammoù dir gant un takennig eoul gegin (tro-heol pe raps). An eoul, o vezañ hidrofob, a sav ur mogerenn gwareziñ a vir ouzh ar glebor hag an aer da douchañ ar metal. Pa vo implijet ar mekanik ar wech kentañ d'an daol, ne vo ket flaer merg ebet, hag e vo aesoc'h d'ar sgruv ha d'al lavnenn mont en-dro gant dousder.
