Naetaat ingal ur sec’herell-togoù-touseg n’eo ket hepken ur goustiañs a-fet kempennidigezh, met ur redi fizikel ha kimiek evit mirout ouzh ar saotradur hag evit gogoniñ efedusted an ardivink. Pa vez dessec’het boued, e chom dilerc’hioù mikroskopik ha spouroù a c’hell kemmañ blaz ar c’hendurioù da zont ha dizevel ar mekanik tamm-ha-tamm.
Ar fizik adreñv ar sec’hañ hag ar riskloù saotradur
Mont en-dro ur sec’herell a ginnig ur reizhiad dinamikel diazezet war an aezhennadur hag ar red-aer kemm-ouzh-kemm. Ar pal eo lakaat an dour da yaenat diwar an togoù-touseg dre uhelaat ar gwrezverk (da skouer etre 40 ha 60 derez Celsius) hag implijout ur ventilatour evit kas an aezhenn kuit. Koulskoude, e-pad ar c'hwezhadur-se, n'eo ket an dour hepken a vez bannet en aer. Partikulennoù munut, spouroù natur hag elfennoù nitrogenek volatile eus an togoù-touseg a vez streget e diabarzh ar sec’herell.
Ma ne vez ket naetaet an ardivink goude pep implij, ar partikulennoù-se a ya d'en em zeponiñ war ar mogerioù diabarzh, war ar ventilatour hag an estajerennoù. Pa vez adlañset ar sec’herell evit ur barzhad nevez, ar gwrezverk uhel a c'hell digeriñ an nor da gresk ar bakteri hag ar fungi a gaj er gwrez-se, o c'houzout e chom atav ur parzh glebor er penn-kentañ d'an argerzh sec'hañ. Ur saotradur kroaziet a c'hell c'hoarvezout neuze, o lakaat spouroù fall war ar boued fresk.
Kimiezh an dilerc’hioù organek hag an daskremed
An togoù-touseg a zo pinvidik e proteinoù, poliasakaridoù ha mineraloù. Pa vezont sec'het, an elfennoù-mañ a c'hell dodiñ ha sturiet gant ar gwrez, krouiñ ur goc'henn vicroscopik dudi-kenañ hag a zo stag-mat ouzh ar gorreenn (dreist-holl war an estajerennoù dir dizaer pe blastik). An rastroù proteinek-se, pa vezont lezet dindan efed ar wrez dizehan, a c’hell kregiñ da garamelizañ pe da zegradat dre an daskremed termek.
An dra-se a laka ur sinad lous ha teñval da sevel, hag a ro ur blaz hanter-losket pe dregas d'an togoù-touseg a vo sec'het d'ar c'houlz war-lerc'h. Ouzhpenn-se, al lardoù naturel a vez kavet e kement tra bev a c'hell goleiñ ar solierelloù ha furaat dindan efed an oksigen hag ar wrez. Ar furaat-se a brodu trenkoù gras dieub hag a zo gwall noas d'ar blaz hag d'ar c'hwezh. Glanaat gant un dilaosker gras dous evel ar sodiom bikarbonat a zo ur mekanizm chimik efedus-kenañ evit neutralizañ an trenkoù gras-se hep krignat ar sukr na dizevel an inoks.
Lusk an aer hag an efedusted termek: perak e c'hoari an naetadurezh ur perzh bras
E-barzh ur sec’herell, an aer a rank furchal e pep korn d'ar c'hased d'ur memes tizh ha d'ur memes gwrezverk. Ma vez stanket an toulloù bihan eus ar grilhoù pe mesh-où gant tammoù togoù-touseg sec'het pe gant ur gwiskad daskremed, e teu al lusk aer da vezañ amreizh. Krouet e vez neuze "tachadoù marv" e-lec'h ma chom an aer hep fiñval, pe lec'hioù ma pign ar gwrezverk re uhel.
Gant al lusk aer fall-se, lodennoù zo eus an togoù-touseg a chomo gleboc'h eget ar re all, ar pezh a gaozo ur sec'hadur digempouez. Ar boued na vez ket sec'het trawalc'h a c'hell merglañ pe lofañ e-pad ar c'hustumiñ. Diouzh un tu all, ar ventilatour ha motor ar sec'herell a ranko labourat muioc'h evit treuziñ ar grilhoù stanket, ar pezh a goust muioc'h a dryskelder hag a c'hell lakaat ar motor da gemmañ e vuhez-vicher.
An doare kempenn hag an urzh-gwezhiadur
Evit glanaat ar sec’herell hep dizevel e elfennoù sensitivel, e ranker heuliañ ur reolenn strizh :
- Digennat hag adfreskaat: Gortoz atav ma vo yenet an ardivink a-raok kregiñ gant ar glanaat. Tennit an holl estajerennoù kuit.
- Golc’hiñ kentañ dous: Lakait an estajerennoù dir dizaer da soubañ e dour tommet gant un tamm souf-gwalc'hiñ neutr (hep fras pe gkimiezhioù kalet). An dour tomm a sikour da loaskañ ar proteinoù stag.
- Implijout un doare kimiek dous: Evit al lousoc’h, frotit gant ur gubenn skañv hag un tamm paste bikarbonat-sod (mesket gant un tammig dour). Ar bikarbonat a dilaosk an elfennoù organek hep krignat ar metal.
- Gwalc’hiñ ha sec’hañ: Gwalc'hit gant dour nêt ha sec'hit raktal gant ur c'hroasell virofibrenn evit mirout ouzh ar rastroù kalm hag ouzh an daskremed metalek.
- Glanaat ar c'hased: Evit diabarzh ar sec’herell, implijit ur mikrofibrenn damglebiet gant ur meskad dour ha trenk sitrek skañv pe gwinegr gwenn evit lazhañ ar spouroù. Na lakaat morse dour da redek war an elfennoù tredan.
Dre heuliañ ar rideoù-mañ hag o naetaat ar sec’herell goude pep implij, e viot sur da gaout togoù-touseg sec’het gant un doare yac’h, glan, hag a gonservo o holl blazioù naturel e-pad pell.
