Drougemmeskañ an holen hag ar sukr er gegin zo ur fazi boutin a c'hall lakaat ur meuz a-bezh da goll e vliz dindan un nebeud segondennoù. Evit mirout ouzh an droug-mañ, n'eo ket a-walc'h fiziañ er rannoù-gweled hepken, met ret eo sevel ur reizhiad merkañ skiantel, padus hag aes da gompren d'ar bizied ha d'an daoulagad dizehan.
Ar reizhiad fizik-kimiek: Perak e vez drougemmesket an holen hag ar sukr?
Da gentañ holl, ret eo kompren perak e vez drougemmesket an daou zanvez-mañ ken aes. An holen (klorur sodiom, NaCl) hag ar sukr (sakaros, C12H22O11) zo kristaloù gwenn o-daou, met o framm geometrek n'eo ket memes hini tamm ebet. An holen a stumm kristaloù kubek bihan hag a rann ar sklêrijenn d'an holl tuioù en un doare unvan, ar pezh a ro dezhañ ur gwel un tamm mat muioc'h mat ha pounneroc'h. Ar sukr, d'e du, a stumm kristaloù monoklinek muioc'h digompez hag a baka ar sklêrijenn en un doare disheñvel, o krouiñ ur rannadur skedusoc'h.
Pa vezont lakaet e podoù heñvel, ar sklêrijenn a c'hall touellañ an lagad hervez korn an amzer hag al lestr. Keit ha ma vez lakaet an daou zanvez-mañ e listri gwer digor, ar glebor a c'hall kemmañ o neuz ivez: ar sukr a sach al leizh d'ober ur seurt tolzennoù plastek, tra ma chom an holen muioc'h liammet ouzh un doare poultr sec'h ma vez un tamm silis ennañ. Evit krouiñ un diforc'h padus hag anat, ar merkañ diavaez eo an dibab nemetañ hag a zo diles.
Dibab an danvezioù reizh evit an tikedennoù: Kimiezh ar peg hag ar glebor
Un tikedenn baper simpl n'eo ket trawalc'h evit ur gegin e lec'h ma vez uhel ar glebor hag ar gwrezder dizehan. Ar paper a vo uhel e c'halloud da sutañ an dour hag an aer, ar pezh a lakaio ar peg da goll e nerzh prim-tre, hag ouzhpenn e teuy da vezañ un dachenn vat evit ar goelloù hag ar bakterioù. Setu perak eo ret dibab danvezioù sintetek pe reizhiadoù muioc'h fesonet:
- Tikedennoù vinil (PVC): Ar vinil zo ur polimer sintetek didreuzus d'an dour hag d'an eoulioù. Ne uhella ket gant ar glebor hag aes eo da naetaat gant ur rillenn c'hlan.
- Tikedennoù lin: Al lin lakaet war ur skor artizanel a c'hall reiñ ur gwel modern hag estetik, gant ma vo tretet gant ur gwened e-enep an dour (akrilik).
- Skrivadur gant rousin akrilik: Ur peg akrilik a zo kalz gwelloc'h evit ar gwer eget ar peg rousin naturel, rak ne zistag ket dindan levezon ar goard-naetaat nag an dour tomm.
A-raok pegañ forzh peseurt tikedenn, ar c'hentañ pazenn eo didreuziñ ar gwer er feson reizh. Ret eo implijout alkol izopropilek evit tennañ kuit kement roudoù druzoni pe eoul a chom war ar gwer. Ma chom druzoni, ar peg ne liammo ket ouzh molekulennoù ar gwer, hag an dikedenn a zispego buan.
Gestiñ ar glebor er podoù: Fizik ar c'houmoul hag ar c'hristalaat
An holen hag ar sukr a zo o-daou danvezioù higroskopek meurbet, ar pezh a dalvez e sachont an dour hag al leizh a zo en aer dizehan. Koulskoude, n'o deus ket ar memes reakcion fizikel dindan levezon ar glebor. Ar sukr a zileiz dindan ur glebor uhel hag a stumm ur seurt lienenn siros d'e c'horre; pa zeu an aer da vezañ sec'h en-dro, ar siros-mañ a zeu da gashaat hag a greñva d'ober tammoù sukr kalet-tre dre ur broses a reer 'sintering' anezhi.
An holen, e-keit-se, a c'hall ober tolzennoù ivez ma n'eus ket ur lestr didreuzus d'an aer. Evit mirout ouzh ar c'hemmoù-mañ hag a c'hall lakaat an dikedennoù da vezañ dindan wasg (rak ma vez ret skeiñ war ar pod evit dispennañ an tolzennoù, e c'hall an dikedenn bezañ pikolet pe drajetelet), ez eo ret implijout gantelioù silikon kalitetel dindan ar goulioù. Ar silikon zo un elastomer inert, da lavaret eo ne gemm ket e neuz nag e berzhioù dindan levezon an holen pe ar sukr, ar pezh a zioggel ur plugad didreuzus da vat e-pad bloavezhioù.
Ar gravadur war wer: An diskoulm padus-tre
Ma klasker un diskoulm a bado da viken hep tamm dregas ebet, ar gravadur war wer eo an dibab gwellañ. N'eus peg ebet, n'eus paper ebet da gemmañ. Dre implijout ur rousin gravadur (diazet war ar bifluorur amoniom), e vez distrujet un tamm bihan eus gorre ar gwer en un doare heriziel, o krouiñ ur gwel mat ha dizehan. An doare-mañ a ro d'ar podoù ur gwel kempenn, minimalist hag a zo didreuzus da gement traozenn a c'hallfe c'hoarvezout er gegin.
