Ar router Wi-Fi heglud, alies anvet "hotspot" pe "Mi-Fi", zo deut da vezañ un ostilh dispar evit kement hini a vez o veajiñ pe o klask ur c'henstaj dizaon d'ar gêr hep lakaat funioù e pep lec'h. Met dindan e neuz simpl e guzha gwiridigezhioù fizikel ha teknologel a ranker mestroniañ evit gwareziñ ho roadennoù personel hag evit mirout ar benveg en ur stad vat e-pad pell.
Ar fizik adrek ar skignañ: penaos e labour ur router heglud?
Ur router Wi-Fi heglud a genstag ouzh ar rouedad pellgazañ (4G pe 5G) dre un gartenn SIM lec'hel, hag a gement-se e krou ur rouedad Wi-Fi lec'hel (WLAN). An diviz-se a dremen dre wagennoù elektromagnetek uhel o frekañs, dreist-holl war an dachennoù 2.4 GHz ha 5 GHz. Pep frekañs he deus he ferzhioù fizikel hag a ranker dibab diouzh an ezhomm.
- 2.4 GHz: Ar frekañs-mañ he deus gwagennoù muioc'h hir. Gallout a reont mont dre ar mogerioù aesoc'h hag o deus ur skignañ pelloc'h, met tizh ar roadennoù a vez izeloc'h hag ar ganol a c'hell bezañ tounget ma vez kalz binvioù tro-war-dro.
- 5 GHz: Ar frekañs-mañ a ginnig ur bandwidth kalz uheloc'h hag un tizh kas roadennoù primoc'h. Koulskoude, he gwagennoù berroc'h a zo muioc'h kizidik ouzh ar skoilhoù fizikel evel ar mogerioù dourdreuzus pe ar poentadurioù metalek.
Evit an implij er gêr, lakaat ar router e-kreiz ar sal pe en ul lec'h uhel a zo ur reolenn fizikoù diazez evit kempouezañ ar skignadenn ha dizarbenn ar gwanadur eus ar froud. Arabat eo e lakaat e-barzh ur c'haier pren pe dindan an daol rak ar stourm ouzh an danvezioù a laka ar sinial da goll e nerzh.
Kemm ar gerioù-tremen diazez: ar c'hentañ bazh surentez
Pa brenit ur router heglud nevez, an arventennoù diazez a vez programmet gant ar farder. Alies e vez implijet gerioù-tremen standart evel "admin" pe "1234". Ar re-se a zo aes-kenañ da gavout evit ar robot-skanerien pe an drougourien. Adalek an deiz kentañ, ez eo ret kemmañ an SSID (anv ar rouedad) hag ar ger-tremen Wi-Fi.
Ar gwarez a dremen ivez dre gemm ar ger-tremen merour (admin credentials). Ma ne rit ket se, forzh piv a c'hellfe kenstagañ ouzh ho Wi-Fi ha mont war ar bajenn verterezh evit kemmañ an aotrennoù, dizarbenn ho binvioù pe kemmañ an DNS evit kas ac'hanoc'h d'al lec'hiennoù droug-naturel.
Sifradur ar roadennoù: WPA2 ha WPA3 evit difenn ar froudoù
Ar sifrerezh a zo an doare pennañ da wareziñ ho roadennoù diouzh an interception. Pa geñverit an arventennoù surentez, dibabit atav ar brotokol gwellañ:
- WEP: Ur brotokol kozh-tre ha gwan-kenañ. Ret eo e evitañ rak aes eo e doriñ e-korf sekonduennoù.
- WPA2 (AES): Ar standard implijetañ hag a zo suer a-walc'h c'hoazh evit an darn vrasañ eus an implijoù. Gant ar sifrerezh AES (Advanced Encryption Standard), ar roadennoù a vez gwarezet mat.
- WPA3: Ar reizhiad surentez modernañ. Implijout a ra ur brotokol krouiñ al liamm anvet SAE (Simultaneous Authentication of Equals) evit herzel ouzh an argadoù "brute-force". Ma c'hell ho router hag ho penvegoù implijout ar WPA3, dibabit anezhañ hep termal.
Merañ ar pilet hag an termerezh: diwall ouzh ar wrez hag ar goursamm
An darn vrasañ eus ar routerioù Wi-Fi heglud a zo pourvezet gant piluoù litium-ion. Ar re-se a zo kizidik-bras ouzh ar gwrezverk uhel. Ma lezit ho router dindan an heol splann e-barzh ur c'harr-tan pe e-kichen ur prenestr e-pad an hañv, ar pil a c'hell tommout betek goursammañ hag emgemmañ, pe zoken tarzhañ.
Evit mirout buhez ar pil, heuliit an ali-mañ: pa vez implijet ar router evel ur modem pennañ er gêr, tennit ar pil kuit ma 'z eo posubl, hag implijit ar c'habl USB evit lakaat ar benveg d'ober e labour dre an tredan war-eeun. Kement-se a zizarbenn an unvaniezh termek hag a garez ur vuhez kalz hiroc'h d'ar pil.
Kuzulioù evit ar veaj: lazhañ ar WPS hag implijout ar VPN
Pa vezit o veajiñ, ar router heglud a zo kalz sueroc'h eget ar rouedadoù Wi-Fi foran digor. Koulskoude, ret eo teuler pled d'al liammoù digor. Da gentañ, lazhit ar WPS (Wi-Fi Protected Setup). Ar reizhiad-mañ, a ro an tu da gennaskañ dre ur PIN 8 sifr, he deus un toul surentez anavezet hag a c'hell bezañ implijet gant drougourien evit lakaat ho rouedad da vezañ digor dezho.
D'an eil, pa gennaskit ouzh ho router e-pad ur veaj, implijit ur VPN (Rouedad Prevez Virporel) war ho smartphone pe ho laptob. Ar VPN a ginnigo ur gwiskad sifrerezh ouzhpenn, o virout ouzh ar re a zo tro-war-dro da welet ho taveoù, memes ma vije un toul surentez bennak war ar router e-unan.
