Setu penaos dibab hag implijout un daol-feriñ vras evit aesaat ar feriñ lioù-gwele, rochedoù ha ridoioù bras, en ur gompren an obererezhioù fizik ha gwrezel a zo e-kreiz ar c'hefridi-se.
Ar fizik a-dreñv al ledander: perak e cheñch pep tra gant un daol ledan?
Ar feriñ n'eo ket hepken lakaat ur plad tomm war ur gwiad; un eskemm termek ha mekanikel eo etre an houarn, an dour dre vurezh hag ar golo-taol. Pa implijer un daol-feriñ strizh evit pezhioù bras evel al lioù-gwele pe ar ridoioù, e ranker ruziañ hag adlakaat ar gwiad lies gwech. Kement-se a laka ar gwiad da nijal pe da ronañ war an oteier, hag e vez krouet plegiennoù nevez war ar lodennoù a zo bet feret dija. Gant un daol-feriñ ledan, da vihanañ 45 cm a ledander, e c'haller astenn lodennoù bras hep dastaoliñ anezho.
War al live fizikel, an eskemm gwrez a vez gwellaet gant un golo-taol tev. Ar goloioù a zo graet gant kotoñs dindan dregont milimetrad a ruz pe gant teurenn feutr a vir ar wrez hag ar burezh. Ar feutr a sug ar glebor hag a vir ar wrez e-pad pelloc'h, ar pezh a aesa ar feriñ war an daou du d'an un dro. Ar wrez a dremen dre ar gwiad, a zeu war-stok ouzh ar feutr, hag a vez adkaset d'an nec'h. Kement-se a vir an energiezh hag a ruz an amzer feriñ eus hanter.
Teknikoù feriñ evit al lioù-gwele hag ar ridoioù bras
Evit feriñ pezhioù gwiad hir hep stekiñ ouzh al leur, e ranker heuliañ un urzh resis hag implijout ar gravite. Lakaat un daol-feriñ vras dirak ur gador-vrec'h pe ur baner borprop a aesa ar labour. Kregiñ a reer gant pennoù uhel ar ridoienn pe al lenn-gwele, hag e lezer an dilhad feret da ziskenn dousik er baner pe war ur goustilh kotoñs glan dirak an daol.
- Glebiañ reoliek: Ar c'hotoñs hag al lin o deus liammoù hidrogen a-dreñv o framm molekulel. Ar liammoù-se a vez dambrezet gant ar wrez hag ar glebor. Ma vez sec'h-marv ar gwiad, e vo diaes-tre dizañsañ anezhañ. Implijout burezh uhel pe ur ruzerez-dour a laka ar fibrennoù da vezañ dous a-raok tremen an houarn-feriñ.
- Ar ruzed ha tension: Astenn ar gwiad a-stok ouzh taol-feriñ. Gant un dorn e tennat warnañ dousik evit krouiñ un tension reoliek, tra ma vez ruziet an houarn gant an dorn all. Al ledander vras a aesa ar fiñv-se hep krouiñ plegiennoù a-gostez.
Feriñ ur roched: implijout kornioù hag emdroadur an daol
Ur roched a zo graet gant lodennoù liesseurt o stumm hag o zevder. Evit feriñ ur roched hep krouiñ plegiennoù war al lodennoù feret dija, e ranker heuliañ un urzh fizikel rik hag implijout stumm ront korn an daol-feriñ.
Kregiñ a reer gant ar c'hollor. Feriñ anezhañ war an tu-gin da gentañ, eus ar pikoù war-zu ar c'hreiz evit mirout na vefe krouet plegiennoù war ar gwiad diavaez. War-lerc'h e reer an dornelloù hag ar milginoù. Evit ar milginoù, astenn anezho plat war an daol, en ur heuliañ ar ruzenn a-hed ar goustur.
Goude-se e vez lakaet plegoù-skoaz ar roched war korn ront an daol-feriñ. Stumm ront an daol a glot mat gant roneadur ar skoaz. Pa vez feret ar skoazioù, e c'haller astenn korf ar roched war lodenn ledan an daol. Feriñ an a-raok, an tu-gein, ha d'an dibenn an tu a-raok all. Gant un daol vras, e c'haller feriñ an hanter eus korf ar roched hep rankout fiñval an dilhad lies gwech, ar pezh a vir anezhañ diouzh ar plegiennoù nevez.
Materioù ha perzhioù ur golo-taol a-feson
N'eo ket a-walc'h kaout un daol ledan; ar golo a rank bezañ uhel e berzhded evit ma vefe efedus ar feriñ. Tri live a zo d'ur golo-taol a-feson:
An eil elfenn eo ar golo diavaez, e kotoñs 100%. Ar c'hotoñs a ro ur ruzed vat hep bezañ re leun, ar pezh a vir ouzh an dilhad da lithañ e-pad ar feriñ. Ar goloioù synthetic a c'hall teuziñ dindan ur wrez uhel pe krouiñ tredan statik, ar pezh a sach al lart hag ar poultrenn war an dilhad glan.
Dindan ar c'hotoñs e ranker kaout ur gwiskad feutr tev da vihanañ 4 kement ha 5 milimetrad. Ar feutr sintezek pe naturel a sug ar glebor hag a warez ar gwiad diouzh trespass ar gridell fetis a zo dindan an daol. Ma vez re voan ar golo, e vo gwelet tresoù ar gridell houarn war ar poatrennoù pe war al lioù-gwele.
D'an trede, ur skoazenn nann-ruzus dindan an daol a vir ouzh an daol-feriñ da fiñval e-pad ma vez pouezet warni. Ur framm metalek pounner ha stabil a zo ret evit herzel ouzh an nerzh mekanikel implijet gant ar ferer.
