Evit mirout kened ha lintr ho bravigoù e-pad bloavezhioù eo ret gouzout penaos strollañ anezho gant evezh ha skiant. Ar skrabañ n'eo ket hepken ur gwallzarvoud a-daol-trumm, met ur reizhiad dizehan a driction ha stokadennoù etre metaloù ha mein prizius a ront o gorre mui-ouzh-mui ma ne vezont ket dispartiet en un doare reizh.
Skeul Mohs hag ar metaloù prizius: ar reolenn fizikel
An aour hag an arc'hant a zo metaloù dous-tre e-keñver ar fizikoù mineralogiezhel. War gael kaleted Mohs, an aour pur (24 karad) n'en deus nemet ur gwalennad a 2,5, tra ma 'z eo an arc'hant glân war-dro 2,7. Kement-se a dalvez e c'hellont bezañ skrabet gant hogozik kement mineral pe vetal all a zo kaletoc'h egeto. Da skouer, an houarn, ar gwer, pe zoken mein prizius evel an diamantoù (kaleted 10) hag ar rubeed (kaleted 9) a c'hell krouiñ roudet don war ho bravigoù aour gant ur stokinigoù simpl.
Pa lakaer meur a vravig mesk-ha-mesk en ur c'hest, kement fiñvadenn – zoken krak-fiñvadennoù ar voest pa vez digoret pe lakaet war ur vaol – a goulenn friction etrezo. An diamantoù pe ar mein kalet staget ouzh ur walenn a drayo ur jadenn arc'hant dous prim-tre. Rak-se eo davedoc'h krouiñ un endro e lec'h ma vez pep metal ha pep maen dispartiet strih diouzh ar re all, hep tamm stokadenn ebet.
An danvezioù diabarzh: perak eo pouezus an voulouz hag ar c'hotoñs
N'eo ket trawalc'h kaout ur voest vrav ha koad a-ziavaez; an danvez a stok ouzh ar bravigoù eo an hini pouezusañ evit diwall ouzh ar skraboù. Ret eo dibab boestoù goloet gant voulouz kalitet uhel, flanell tenn pe satin dous. An danvezioù-mañ a dserg an moustreun hag a ginnig ur gorread n'en deus ket a varregezh da skrabañ zoken ar metaloù dousañ hag an perlez kizidik.
Diwallit diouzh ar boestoù koad noazh, ar re blastik pe ar re gant paper garv pe nann-treated e-barzh, rak ar gwiennoù koad pe ar peg a gementadur a c'hell krouiñ mikroskraboù war an aour lintr. Ul liamm strih a zo ivez etre an elektregezh statik hag ar poultrenn. An danvezioù sintetek evel an nilon a c'hell pakañ poultrenn (a zo graet gant silis hag a skrab kalet pa vez friction). Gweperezh an danvezioù naturel evel ar c'hotoñs pe ar gloan treated eo an dibab gwellañ evit gwareziñ ho traoù prizius.
Teknikoù strollañ: gwalennoù, chadennoù hag harluoù
Pep seurt bravig en deus ezhomm eus ur c'hustod ispisial evit mirout ar fizikoù diouzh ar re all ha reizhañ o flas e-barzh ar voest:
- Ar chadennoù hag ar c'holieroù: Ar gwallzarvoud brasañ eo an noulioù. Pa vez nouliaret ur chadenn, ar roud a fiñv etre al liammoù a grou moustreun ha mikroskraboù war an aour. Evit kement-se, implijit boestoù gant tachoùigoù evit ispilhañ ar chadennoù, pe lakaat anezho a-blaen en ur rannadur strih ha strih e lec'h ma ne c'hellont ket kemmañ plas pe en em nouliañ.
- Ar gwalennoù: Ar gwalennoù a rank bezañ lakaet e-barzh rakoù spontek goloet gant voulouz. Ar rakoù-se a zalc'h ar gwalennoù a-serzh hep ma c'hellfe an eil stokañ ouzh eben, ar pezh a vir ouzh an diamantoù da skrabañ al liammoù aour amezeg.
- Ar skreloù-skouarn: Ar skreloù a rank bezañ strolloret dre goupladoù war gartennoùigoù dous pe e-barzh toulloù ragaozet e-barzh ar boest. Pa vezont laosket en ur c'horn, ar pikoù a-dreñv hag ar stikoù a c'hell skrabañ gorre lintr ar skreloù all dizehan.
Gwareziñ diouzh an aer hag ar glebor: kimiezh an oksidasion
Ar skraboù fizikel n'int ket an dañjer nemetañ evit ho bravigoù; an aer hag ar glebor a c'hell kemmañ ha rudañ gorre an arc'hant hag an aour izel o c'haradenn. An arc'hant a reaj ouzh ar sulfid hidrogen (H2S) a zo en aer evit krouiñ ur gwiskad du hag metalek (sulfid arc'hant). Ar reaj kimiel-mañ a vez herrekaet gant ar glebor hag an domder.
Pa vez duet pe rudet an arc'hant, e ranker e naetaat dizehan, hag ar goulenn-se a c'hell skrabañ ar metal ma vez graet re alies pe gant danvezioù naetaat garv pe kimiezhioù a-dreuz. Evit gwareziñ ar bravigoù diouzh an dra-se, e c'hellit lakaat pakadoùigoù gel silis (silica gel) e diabarzh ar boest. Ar re-mañ a dsuzh ar glebor hag a vir an oabl en ur statud sec'h-tre. Diwallit ivez da bakañ ho bravigoù en ur lec'h disheol, pell diouzh an tommerezh hag ar sklerijenn heol war-eeun, rak ar rannoù UV hag an domder a c'hell gwanañ ha rudañ ar mein prizius kizidik evel an emor, ar perlez pe an opalenn.
