Rummañ al luc'hskeudennoù vakañsoù hervez an urzh kronologel en un albom fizikel a c'houlenn ur reizhiad resis hag anaoudegezh eus fizik ar mirerezh evit parat ouzh degradation ar paper hag an inkoù dindan efed an amzer. An doare-ober-se a vir ouzh ar c'hemmadurioù kimiek tra ma krou ur rakskeudenn splann eus ho troioù-kaer.
Ar rummañ kentik hag an dielfennañ metaoù-titouroù
A-raok pegañ pe staliañ an diskennoù war ar paper, eo ret sevel ur steuñv kronologel strizh. Evit al luc'hskeudennoù tennet gant aparadoù niverel ha moulet goude-se, implijit an titouroù EXIF (Exchangeable Image File Format) evit gouzout resis an eur hag an deiziad ma voe graet ar skeudenn. Ar metaoù-titouroù-se a zo merkoù fiziel a-stroll a c'haller kavout war ho reizhiad urzhiataer.
Pa vez graet ar rummadur kentañ, rannit al luc'hskeudennoù dre zevezhioù pe dre luskadoù pennañ ar veaj (da skouer: ar beajiñ, an ergerzhadegoù kentañ, an deizioù dindan an heol, hag an distro). Evit mirout na vefe mesket ar pajennoù dindan an treuzkas, implijit ur paper-notañ hep trenkenn evit merkañ pep strollad kent lakaat anezho en albom.
Kimiezh ar paper hag ar mirerezh d'an hir dermen
An diellfanañ n'eo ket hepken un afer a kened, met ur gudenn a gimiezh danvezel. Paper an albom hag ar gornioù-pegañ a rank bezañ "hep trenkenn" (acid-free) ha "hep lignin" (lignin-free). Al lignin a zo ur polimer naturel hag a gav hervez natur e koad ar gwez; pa vez dindan an oksigen hag ar skinoù ultraviolent (UV), e krou trenkennoù hag a laka ar paper da velenaat ha da goll e nerzh mekanikel.
Ar paper mirerezh kalitet uhel a vez daskoret dezhañ ur puffer alkalegeg (evel ar c'halkar pe karbonat kalkiom, CaCO3). Ar puffer-se a neutralize an trenkennoù a zeu eus an endro pe eus an doareoù fardañ paper. Pa zibabit un albom, teuler evezh ouzh ar sertifikadur ISO 18902 pe ISO 14523 (PAT - Photographic Activity Test), ar pezh a garant amparusted an danvezioù e-keñver al luc'hskeudennoù.
Pegañ hep distrujañ: Pegañ mekanikel ha kimiezh an peg
Evit staliañ al luc'hskeudennoù hervez an urzh gronologel, dibab an doare-pegañ a zo un diviz a-bouez evit o surentez d'an hir dermen. Evit parat ouzh an distruj dilaosket gant ar pegoù boutin (hag a gav enno solvantoù trenk hag a dreuzkas er paper), eo gwelloc'h implijout kornioù-skeudenn poliester pe polipropilen arkivel.
- Kornioù-skeudenn hep peg war-eeun: Ar re-mañ a vez peggantet d'ar bajenn met ne stokont ket ouzh al luc'hskeudenn he-unan. Evel-se e c'hall ar paper astenn pe koazhañ dindan levezon ar gwrezverk hag ar glebor hep plegañ na raskañ.
- Peg akrilik divetal: Ma tibabit ur peg war-eeun, implijit ur peg akrilik pH-neutral. Ar pegoù-se a chom stabil ha ne galedont ket betek terriñ ar paper goude meur a vloaz.
- Eskor dindan an ultraviolet: Diwallit diouzh ar pegoù a laka ar paper da goll e liv dindan an UV. Al luc'hskeudennoù moulet war baper gelatinek-arc'hant pe inkjet a zo kizidik-tre ouzh an elfennoù a zeu e-maez eus an pegoù fall.
Frammadur gwelet hag aozadur ar pajennoù
An teuliadur kronologel ne dalvez ket lakaat ar memes niver a skeudennoù war pep pajenn en un doare unffurm. Ret eo krouiñ ul lusk gwelet hag a heul an amzer met ivez an aergelc'h. Ur pajennaouiñ reizh a implij ar reolenn-mañ:
Krogit pep devezh pe luskad gant ur "skeudenn-sturier" (ur skeudenn vras hag a ziskouez al lec'h pe an aergelc'h hollek). War ar pajennoù goude-se, bodit al luc'hskeudennoù bihanoc'h hervez ur red mantonel. Evit parat ouzh an dregas gwelet, lezit un ec'honder gwenn (pe "lajenn-goll") a-grap ouzh pep skeudenn. Ar spas-se a glot ivez gant un difenner fizikel: pa vez gleb an aergelc'h, e tenn al luc'hskeudennoù da gaozañ glebor; ma stokont an eil ouzh eben, e c'hallont pegañ ha distrujañ o gorre emulsiounet.
Erziwezh, miret ho albom en ul lec'h fresk (entre 15°C ha 20°C) hag a-grap ouzh ar glebor (dindan 50% RH). Evit gwellaat ar mirerezh kronologel-se, gallout a rit lakaat paper seiz (tissue paper) hep trenkenn etre pep pajenn evit herzel ouzh ar frotadurezh dizehan dindan an implij.
