Gwalc'hiñ al lienennoù-gwele gant an temperadur reizh zo un doare efedus da zistrujañ al lorgnez, an akarianed hag ar breskennoù hep bresaat neudennoù an danvez. Evit kaout ur gwele buraet ha yac'h e ranker kempouezañ roll ar gwrezverk gant perzhioù fizik-kimiek an neudennoù.
Gwirioù ar fizik hag ar gimiezh: Perak eo pouezus an temperadur?
An temperadur e-pad ar gwalc'hiñ n'eo ket hepken ur saour a destenn; kemmañ a ra framm ar lorgnez hag ar proteinoù. Sebum ar c'horf, da skouer, a galed goustad e-barzh neudennoù ar c'hotoñs hag al lin. Evit distrujañ ar gaim-se hag e fuziañ, eo ret d'an dour tizhout d'an nebeutañ 40°C. Ma vez gwalc'het gant dour re yen, e chom al lorgnez stag ouzh an neudennoù, ar pezh a ro ur c'hwezh fall d'an dilhad gant an amzer hag a servij da voued evit ar bakteri.
Ouzhpenn-se, an akarianed (ar re a zegas moustradur ha kof-gole) a goll o buhez p'en em gavont e-pad un eurvezh d'an nebeutañ en ur bed d'an nebeutañ 60°C. Al liammoù proteinel a vez distrujet gant ar gwrez, ar pezh a laka an alergennoù da goll o galloud noc'hus. Da 40°C, an akarianed a c'hall treuzvevañ ma ne vez ket implijet un oberiant kimiek dibar, evel an oksigen oberiant.
Da bet derez evit pep seurt danvez?
Pep gwiad en deus e harzoù termek. Cheñch an temperadur hervez natur an neudennoù zo red evit mirout ouzh an danvez d'en em rontañ pe da goll e liv:
- Kotoñs ha lin naturel: Ar c'hotoñs hag al lin gwenn a c'hall gouzañv un dymperadur uhel a 60°C pe zoken 90°C. Koulskoude, 60°C zo a-walc'h evit an darn vrasañ eus ar gwalc'hadurioù boutin evit distrujañ ar mikrobioù hep digreskiñ buhez an neudenn. Al lin, dreist-holl, a zeu da vezañ dousoc'h-dousañ gant ar gwalc'hadurioù tomm, met arabat eo ober gant cheñchamantoù temperadur re rust kuit da dregasit e neudennoù pennañ.
- Satin ha kotoñs livet: Evit ar lienennoù-gwele gant livioù kreñv, e tivizer gwalc'hiñ da 40°C. Ar gwrez-se a zo trawalc'h evit oberiantiz ar goell-gwalc'hiñ (an enzimoù) hep lakaat al livioù da dec'hel pe da goll o sked.
- Seiz ha danvezioù sintetek (polyester, mikrofibr): Al lienennoù-gwele delikat-se a rank bezañ gwalc'het da 30°C. An neudennoù sintetek a c'hall teuziñ pe kemmañ o stumm dindan levezon ur gwrez uhel, tra ma vez distrujet fibrennoù naturel ar seiz gant an dour tomm, ar pezh a laka anezho da goll o lufr hag o dousder naturel.
Dour kalet, goulioù kalkor ha kaletder an neudennoù
Ur gudenn all a zeu war wel pa gresker an temperadur: live an dour kalet hag ar c'halkor. Pa vez gwalc'het gant dour tommoc'h eget 60°C, ar c'halkor (bikarbonad kalciom) a zeu da vezañ karbonad kalciom solut, hag en em laka war an neudennoù kotoñs. Ar goell-gwalc'hiñ a goll e nerzh hag an neudennoù a zeu da vezañ muioc'h-mui kalet dindan an dorn.
Evit diskoulmañ ar gudenn-se hep implijout softening agents gwerzhet er stalioù (hag a c'hall stankañ neudennoù ar c'hotoñs hag izelaat o galloud da amsuckañ an dour), e c'haller implijout trenkenn sitrek e-pad ar c'houlz-ronsañ. An drenkenn sitrek a reizg pH an dour, a diley an nemorantoù kalkor hag a laka al lienennoù-gwele da vezañ dous en-dro evel pa vefent nevez.
Roll an talbennoù-oberiant hag ar mekanikerezh
An temperadur n'a ket en-dro e-unan. Ret eo kemmañ an temperadur hervez an obererezh mekanikel hag an hini kimiek. Pa dager d'an nebeutañ 60°C, e vez lakaet an talbennoù-oberiant (surfactants) da gaout un oberiantiz uhel-tre. Ar re-se a vez implijet evit rannañ al lorgnez diouzh an neudenn.
Pa reer gant un dymperadur izel (30°C pe 40°C), eo ret dibab dilhadoù-gwalc'hiñ gant enzimoù oberiant da dymperadur izel, pe hanezoù evel an oksigen oberiant. An oksigen oberiant a c'hall distrujañ ar bakteri memes da 40°C, tra ma vez ret d'ar c'hlor bezañ implijet gant kontroll evit chom hep bresaat an neudennoù.
Heuliañ ur reolenn vat e tri phazenn
Evit mirout freskdur ha surentez al lienennoù, heuliet ar workflow-mañ:
- Kargañ ar barilañ en un doare kempouez: Na leugnit ket ar barilañ d'an uhel. Ret eo d'al lienennoù-gwele kaout plas evit finval ha bezañ glebiet mat gant an dour tomm kuit ma vefe distrujet an neudennoù gant ar frikañ.
- Ur ronsañ hir ha dizaon: Al lienennoù-gwele o deus ezhomm eus ur ronsañ hir evit skubañ an nemorantoù eus ar goell-gwalc'hiñ, a c'hallfe pikañ ar c'hroc'hen e-pad an noz hag ankeniañ an dud o deus kudennoù c'hroc'hen.
- Ar sec'hañ hervez ar reolenn: Ma implijit ur sec'her-dilhad, diwallit da chom hep dibab ur gwrez re uhel evit al lin hag ar c'hotoñs kuit d'o lakaat da vezañ re sec'h ha dorn-galed.
