Gant al lastez organek e teu alies c'hwezhioù fall er gegin, dreist-holl pa vez tomm an amzer. Evit diskoulmañ ar gudenn-mañ eo ret gwelet penaos e tigor an danyezioù organek ha penaos implijout ar seier lastez bio en un doare skiantel evit reoliñ an glebor hag an aeradur.
Ar c'himiezh a-dreñv ar c'hwezhioù fall: perak e krog al lastez da flaerat?
Pa vez lakaet lastez bio en ur pod-lastez serr, e krog ur ruziadenn anvet deskompozadur anaerobek. Ar baktoriennoù a vez o vevañ hep aer (oksigen) a grog da ziriadenniñ ar proteinoù hag ar glukidou. Gant se e vez produet gazoù evel ar sulfur hidrogenet (gant ur c'hwezh vioù brein) hag an amoniak. Ar gazoù-se eo a ra ar c'hwezh fall-se a glever er gegin.
Evit mirout ouzh an argerzh anaerobek-mañ, eo ret degas oksigen d'al lastez. Pa vez oksigen a-walc'h, e tispak ur ruziadenn aerobek hag a brodu kalz nebeutoc'h a c'hwezhioù fall. Setu perak eo ken pouezus dibab ar seier ha podoù-lastez a aotren an aer da dremen.
Seier paper pe seier kompostadus e plastig bio?
N'eo ket ur gwall zibab implijout seier plastig boutin evit al lastez bio, rak mirout a reont ouzh an aer hag an dour da dremen, ar pezh a gresk ar glebor hag an anaerobiezh. Ret eo implijout seier paper arbennik pe seier graet gant nilon pe starch (ed-du, patatez) hag a zo kompostadus.
- Seier paper kraft: Ar paper a zo mat-tre evit deskiñ an dour hag an aer. Pa vez implijet seier paper e c'hall an dour a-ziwar al lastez aezhennañ, ar pezh a gemmañ an glebor er pod-lastez hag a harz ouzh ar goadur.
- Seier bioplastig (kompostadus): Ar seier-mañ a zo graet gant danvezioù naturel evel ar poliester alifatek pe ar starch. Aotren a reont an aezhenn da dremen met dalc'her a reont al luskadoù dour. Plijet e vez ganto rak n'en em dorront ket aes, met arabat eo lezel anezho e-pad mizioù er pod-lastez rak kregiñ a reont da zistrujañ o-unan.
Teorienn ar glebor: penaos mirout ouzh an dour da gempenniñ?
An dour eo enebour bras an naetadurezh er pod-lastez bio. Pa vez re a c'hleb er pod, e teu an danyezioù organek da vezañ evel ur fank a-raok goadenniñ. Evit kemmañ kement-se, implijit an doareoù-mañ:
Lakaat ur gwiskad paper-kazetenn pe paper-kegin e foñs ar sac'h lastez a-raok teuler ar boued. Ar c'harton pe ar paper sec'h a gargo eus an dour hag a viri ouzh al lastez da vezañ gleb-dour. Gallout a rit ivez lakaat tammoù bara sec'h pe brenn-heskenn ma'z eus ganeoc'h er gêr.
Arabat teuler dour pe dourennoù (evel chug-frouezh pe soubenn) er sac'h lastez bio. Ret eo skubañ ha lakaat an dourennoù er fankigell pe o c'has kuit e doareoù all a-raok teuler al lastez sec'hoc'h er pod.
Implijout sodium bikarbonat evit kemmañ an pH
Ar sodium bikarbonat a zo ur binveg dispar evit kemmañ ar c'hwezhioù fall. Ar gazoù flaerius a vez produet gant al lastez bio a zo peurliesañ gazoù trenk (asid). Ar sodium bikarbonat, gant e pH bazek, a gemm framm kimiek ar gazoù-se pa zeuont e darempred gantañ, o lakaat anezho da goll o c'hwezh.
Skoit ur loaiad sodium bikarbonat e foñs ar sac'h-lastez bep gwech ma lakaat lastez nevez. Kement-mañ a dray an dour ivez hag a gemmañ an endro evit ma ne gresko ket ar baktoriennoù anaerobek.
Lec'hiadur hag aeradur ar pod-lastez
Al lec'h ma vez lakaet ar pod-lastez a zo pouezus-tre. Ret eo kemmañ ar boas da gaozeal dindan ar gorn-gegin pe dindan ar fankigell e-lec'h ma vez tomm hag a-raok. Lakaat ar pod-lastez en ur c'horn fresk, kempenn hag aeret mat.
Ma c'hallit, implijit podoù-lastez gant toulloù-aer bihan. Ar re-mañ a zo bet savet a-ratozh evit aotren d'an aezhenn da vont kuit hep lezel ar plugon pe ar c'hwezhioù da nijal er gegin, dre m'o devez alies ur sil charbon oberiant.
