Naetaat ur garafenn wer a c'hall sevel kudennoù dindan efed al lotoù raz hag an aspadoù dour a chom war ar gwer goude ar gwalc'hiñ. Evit kaout ur garafenn glan-disglan hep roud ebet, eo ret lakaat e pleustr reolennoù ar gimiezh hag ar fizik fizikel, dreist-holl evit lakaat an dorgenn raz da deuziñ ha reoliñ an rinañ.
Ar gimiezh war-benn an dorgenn raz: an trenkennoù dous
Ar roudou gwenn a weler war mogerioù ur garafenn wer a zeu eus ar c'halkar (karbonat kalkiom) a zo en dour. Pa vez hanter-evet an dour, ar c'halkar a chom peg ouzh ar gwer. Evit distrujañ ar c'halkar-se hep raskañ ar gwer, e tleser implijout ur reaktadenn gimiek trenk-bazenn. Ar gwinegr gwenn (trenkenn aseteg) pe an drenkenn sitrek eo an diskoulmoù gwellañ hag ekologeloc'h.
Pa vez lakaet an drenkenn sitrek (daou loa-pred en dour klouar) e-barzh ar garafenn, e tigor ur reaktadenn a gas ar c'halkar da vezañ soluble en dour. N'eo ket aliet implijout dour bervet d'an poent-se, rak ar gwer a c'hallfe daskrekiñ dindan efed ar stroñs termek. Gwelloc'h eo ober gant dour klouar (etre 30°C ha 40°C) evit aesaat ar reaktadenn hep lakaat ar gwer en arvar.
Evit kompren mat, karbonat kalkiom a zo insoluble en dour dindan e stumm krisstalek. Pa vez lakaet an trenkennoù dous e-barzh, ar molekulennoù trenk a laka an ionoù kalkiom da zispartiañ diouzh ar c'harbonatoù, o krouiñ gazi karbonik (CO2) ha dloñsadurioù solubloc'h en dour. Ret eo lezel an trenkenn da reaktiñ e-pad 15 vunutenn d'an nebeutañ ma 'z eo tev an dorgenn raz. Evit ar c'harafennoù kozh pe re louzet, e c'haller lakaat muioc'h a amzer, zoken un nozvezh a-bezh, hep aon ebet da gemmañ framm ar gwer, rak ar gwer borosilikat pe sodatek a zo harzus-tre ouzh an drenkennoù.
An ober mekanik hep raskañ: ar riz hag an holen
Alies e vez strih gouzoug ar garafenn wer, ar pezh a vir ouzh an den da dremen e zorn pe ur skubellenn-gwer voutin. Evit skubañ ar mogerioù diabarzh hep ober gant ostilhoù metalek rasketour, e c'haller implijout un teknik mekanik sutil gant greun riz pe holen bras.
Lakait ur dornad riz kriz e-barzh ar garafenn gant ur banne gwinegr gwenn hag un tamm dour klouar. Dre hejañ ar garafenn gant fiñvadennoù kelc'hiek, ar greun riz a yelo da frotal mogerioù ar gwer dousik-tre. Ar frotadurezh-se a rasketo ar mikro-goustrennoù organek hag al lotoù raz hep ober roud ebet war ar gwer. Goude div vunutenn hejañ, e c'haller skubañ kuit ar riz hag ar gwinegr gant dour klouar.
Tymrez ha rinañ: penaos mirout ouzh ar roudou nevez
Goude bezañ distrujet ar c'halkar, ar fazi brasañ a c'haller ober eo rinañ gant dour kaled ha lezel anezhañ da sec'hañ e-unan. An dour a implijit evit rinañ a rank bezañ glan-tre. Ma 'z eo kaled ho dour ti, e vefe mat implijout dour distilhet pe dour demineralizet evit ar rinañ diwezhañ.
Gwall a-bouez eo ivez tymrez an dour. Ma vez tremenet ar gwer eus an dour tomm d'an dour yen raktal, e c'hoarvez ur cheñchamant feuls en atomoù ar gwer a c'hall krouiñ mikro-faoutoù pe lakaat ar gwer da tarzhañ. Rinat bepred gant dour da gentañ d'an hevelep tymrez eget ar gwalc'hiñ, ha dousik-tre goude-se digreskiñ an tymrez d'an dour klouar pe d'an dour yen.
Ar fiñvoù fizikel e-pad ar rinañ a zo reoliet gant mellezadur an dour hag e dorgenn-c'horre. An dour kaled en deus un dorgenn-c'horre uhel, ar pezh a laka anezhañ da sturriañ e stumm pikoloù dour war ar gwer. Dre rinañ gant un tamm dour glan mesket gant ur banne bihan a alkol (pe isopropanol), e tiskenn an dorgenn-c'horre-se hag e teuz an dour kuit kalz aesoc'h eus mogerioù ar garafenn. Dre se e vez bihanaet an niver a bikoù dour a chom stag goude ar skubañ.
Ar fizik evit ar sec'hañ: ar frotal gant mikrofibr
Evit kaout ur gwer treuzwelus-tre hep roud ebet, e tleser mirout ouzh an dour da sec'hañ e-unan war ar gwer. Pa sec'h an dour e-unan, ar mineraloù lakaet ennañ a chom war ar c'horre hag a grou roudou gwenn adarre. Ret eo neuze sec'hañ ar garafenn diouzhtu gant ur gwiad mikrofibr.
Ar mikrofibr a zo graet gant neudennoù poliester ha poliamid fin-tre a dap krog en dour hag en dorgenn hep raskañ. Evit sec'hañ diabarzh ar garafenn, ma 'z eo re strih, e c'haller lakaat ur gwiad mikrofibr stag ouzh ur vazh koad dous pe implijout ur magnet sutil goloet gant mikrofibr. evit ar diavaez, frotit gant fiñvadennoù ronn e rann uhel ar garafenn war-zu an diaz, kement-se evit lakaat ar gwer da skediñ dindan ar sklêrijenn.
