Aozañ un albom luc'hskeudennoù eured a zo muioc'h eget pegañ skeudennoù war baper; un arz eo hag a vesk an teulerezh, ar fizik gweledel hag ar skiant-danvezioù evit krouiñ un danevell badus. Dre gompren penaos e lenn al lagad an egor ha penaos e tiskouez ar paper ar gouloù e c'heller treuzfurmiñ un dastumad skeudennoù en un istor wirion ha dedennus.
An emglev kronologel hag ar lusk gweledel
Evit ma vo dudius al lenn, ret eo d'an albom heuliañ ul lusk naturel, a-du gant red an amzer hag an trivliadoù. Ne dalvez ket e ranker lakaat pep tra hervez ar vunutenn rik, met kentoc'h hervez pennaenn an tri lusk: an aozañ, ar c'houlz kreiz, hag ar finvez. Ar reizhiad-mañ a sikour da grouiñ un emglev etre ar pajennoù.
Pa reter ur bajennad, eo ret d'al lagad kaout un dachenn evit diskuizhañ. An dra-mañ a reer "egor gwenn" pe "egor negativel" anezhañ. Pa vez lakaet re a luc'hskeudennoù war un dro, e vez krouet ur c'harg re vras hag a skuizh an arvester. Ar reolenn a-aur eo dibab ul luc'hskeudenn greiz (an "ankor") war bep pajennad doubl, hag a vo brasoc'h, tra ma vo lakaet skeudennoù bihanoc'h tro-dro dezhi evit reiñ muioc'h a destenn hag a munudoù. Ar c'hempouez-mañ a implij reolennoù ar fizik gweledel, e lec'h ma pouez muioc'h ar goulioù teñval hag ar stummoù bras.
Doug-fizik al lunioù hag ar c'hempouez livel
Ur poent krec'h en aozerezh eo kempouez al livioù hag ar gouloù etre an div bajenn a vez gwelet asambles. Ur fazi boutin eo meskañ luc'hskeudennoù gant gouloù glas-sklerijennus (da skouer, re a-guzh-heol) gant re o deus dindan ul luc'hs dous ha melen. Ar c'hementad gouloù ha patrom al livioù a dregern asambles; ret eo d'ar pajennoù enebiñ kaout an hevelep "temperadur liv" (kelvin) evit mirout un unvaniezh weledel.
Ouzhpenn-se, linenn-sell an dud a zo war ar skeudennoù a rank bezañ reteret war-du kreiz an albom ha n'eo ket war-du an diavaez. Ma tizh lagad un den war al luc'hskeudenn dehou ur sell reteret war-du an tu dehou, e vo kaset sell al lenner er-maez eus al levr. Dre lakaat ar reteradur da vont war-du an diabarzh e krouer ur c'helc'h serr a zalc'h an evezh war an istor.
Skiant an dielloù hag an danvezioù: Mirout ar glad
Gwareziñ al luc'hskeudennoù d'an eil remziad a c'houlenn ur meizad resis eus kimiezh ar paper hag an livioù. Ar paper eured a-feson a rank bezañ hep trenkenn (acid-free) ha hep lignin. Al lignin a zo un elfenn naturel er c'hoad hag a laka ar paper da jalañ ha da zont da vezañ melen dindan levezon ar skinoù ultra-violet (UV).
Evit pegañ al luc'hskeudennoù hep o c'haout da gemmañ o liv pe o stumm, eo ret implijout peg kimiezh-neutral (pH 7) pe kornioù-pegañ diell-stumm (archival photo corners). Ar pegoù boutin o deus elfennoù kailhulek hag a c'hell tremen dre ar paper-skeudenn hag aozañ tarchouroù glas pe ruz dindan un nebeud bloavezhioù. Al linenn, an doare linennet d'an albom, a zo ivez un dibab dispar e-keñver fizik: an neudennoù naturel a aotre ar bajenn da "analat", o tiskargañ an doureier bihan hag a c'hellfe krouiñ huanennoù pe dorgennadurioù war ar skeudennoù.
Luskad ar pajennaouiñ hag an urzh-ober
Evit kas da-benn ar raktres-mañ e-giz un arbennigour, heuliit an urzh-ober-mañ:
- An dibab kentañ: Bodit an holl skeudennoù hag o fardit hervez ar prantad (prientiñ, lidoù, gouel). Dibabit ar re wellañ e-keñver perzhded ar gouloù hag an dremm.
- Ar luskad lenn: Lakaat ar skeudennoù war un daol vras evit gwelet an hollad. Klaskit an hevelep lusk liv ha doare gouloù a-raok pegañ tra pe dra.
- An egorañ: Laoskit d'an nebeutañ 20% eus ar pajennoù evel egor gwenn. Ar "silent space"-mañ a zo hanterenn an emglev gweledel.
- Ar pegañ: Implijit manegoù koton gwenn evit mirout na vefe lakaet sebum an daouarn war ar gorreenn luc'hskeudennoù hag ar paper diell. Pegit gant preder, adalek ar c'hreiz war-du ar c'hornioù.
Dre dindan-guzhat reolennoù fizik hag aozerezh-mañ, ho albom eured a vo muioc'h eget ul levr skeudennoù simpl: dont a raio da vezañ un diell wirion, aes da lenn, dous d'an daoulagad ha gwarezet diouzh dregaserezh an amzer.
