Gant an ardivink-bapor dilhad e c'haller kempenn ha freskaat an dilhad en un doare prim ha dous, hep implijout gwask ur fer tredan hengounel. Dre beneriñ an aezhenn dour tomm e-kreiz ar gwiennoù e tistegn ar liammoù kimiek a lak ar roufennoù da stummañ, tra ma distruj an dregaserezh hag ar c'hwezhioù fall hep gwallañ an danvez.
Fizik an aezhenn hag he levezon war ar gwiennoù
Evit meizañ perak eo ken efedus an aezhenn e ranker sellet ouzh framm kimiek ar gwiadoù. Ar gwiennoù naturel evel ar c'hotoñs pe al lin a zo graet gant cellulose, tra ma 'z eo graet ar gloan pe ar sidan gant proteinoù (keratin ha fibroin). Gant an dour hag ar wrez uhel (war-dro 100°C) e vez gwanaet al liammoù hidrogen etre chadennoù polimer ar gwiennoù. Pa vez douset al liammoù-se e c'hall ar gwiennoù adkemer o stumm orin, hep bezañ flastret gant ur fer pounner.
Ouzhpenn da se, an aezhenn a gas kuit ar c'hwezhioù fall. Ar moienoù c'hwezhus a vez distollet diwar ar gwiadoù dre m'eo kapabl ar vapur d'o lakaat da aezhenniñ ha d'o skubañ kuit gant an aer. Ur fiziko-kimiezh eeun ha dous eo, hag a escheu implij produioù kimiek pe deterjantoù drouk evit an endro hag evit kroc'hen an den.
Ar feriñ hengounel a implij gwask ha gwrez sec'h. Ar reizhiad-se a c'hall drailhañ framm ar gwiennoù, o lakaat da vezañ lufrus (gant un tu dindan al loar, evel war ar dilhad teñval). An ardivink-bapor, er c'hontrol, a warez naturelter an neudennoù dre ma implij glebor evel lufreer. N'eus ket a waskerezh mekanikel ouzh an danvez, ar pezh a vir d'an neudennoù o stumm tev ha dous.
Teknikoù baporeziñ hervez natur an danvezioù
Pep seurt danvez a reagis en un doare disheñvel ouzh ar wrez hag ar glebor. Setu penaos azasaat an teknik evit mirout ouzh an dregaserezh ha kaout an disoc'h gwellañ :
- Al lin hag ar c'hotoñs : Ar gwiadoù dous-mañ o deus ezhomm eus kalz a wrez hag a aezhenn evit distenniñ. Ret eo lakaat penn an ardivink tost-tre ouzh an danvez, o sankañ an aezhenn e-barzh ar gwiennoù tra ma stennas an dilhad gant an dorn all.
- Ar sidan hag ar gloan : Gwiadoù kizidik-tre eo ar re-mañ. Evit ar sidan, mirout ur pellder a 2 pe 3 santimetr etre penn an ardivink hag an dilhad evit diwall da ruziañ pe da doriñ ar gwiennoù proteinel. Evit ar gloan, gallout a reer baporeziñ diouzh an diabarzh pe implijout ur vouchenn a-ratozh a vir ouzh ar stokadenn eeun tra ma tistan ar gloan hag e vir e volumed naturel.
- An danvezioù artifisiel ha sintetek (poliester, nilon) : Ar polymeroù sintetek a c'hall teuziñ dindan ur wrez re uhel. Ret eo implijout ur c'hementad aezhenn dousoc'h ha tremen buan-tre hep chom a-sav war al lec'hioù kizidik.
Ar c'hlebor hag ar sevel-reizh evit ar gloan
Evit ar gloan (gloan dañvad, kashmir, pe alpaka), an aezhenn a zo ur benveg dispar. Ar gloan a zo graet gant skantigoù mikroskopel a c'hall bezañ flastret gant ar feriñ sec'h. Pa vez tremenet an aezhenn d'al loenaj-se, e tigor ar skantigoù dindan efed ar glebor tomm, hag e adkemeront o ferzhioù elastik hag o dousder orin. Ur freskadenn wirion eo a ra d'ar stamm adkavout e splannder hag e deneridigezh goude bezañ bet douget e-pad meur a zeiz.
An urzh reizh hag ar fiñvoù mat evit un disoc'h eus ar c'hentañ
Evit labourat en un doare efedus hag evit mirout ouzh ar roufennoù nevez, e ranker heuliañ un nebeud reolennoù pleustrek. Da gentañ, ispilhit an dilhad war ur sintañ koad pe plastikoù kaled. Redek a rank an aezhenn dre ar garmant frank.
Krogit e laez an dilhad (ar golo-gouzoug pe ar skepreloù) hag implijit an gravity evit sachañ war an traoñ eus an dilhad dousik met gant stantter. Tremenit penn an ardivink-bapor eus al laez d'an traoñ, gant fiñvoù gorrek ha reoliek. Ma vez roufennoù start, tremenit dre ziabarzh an dilhad: ar wrez a benero aesoc'h hag e vo plaenaet an danvez hep krouiñ plegoù fall war an tu diavaez.
Goude ar baporeziñ, un tamm glebor a chom atav war an dilhad. Arabat eo o lakaat er c'hursi pe o gwiskañ raktal. Ret eo lezel an dilhad da aerat ha da zesec'h e-pad 10-15 munutenn war o sintañ. Ma wiskit anezho p'emaint tomm ha gleb c'hoazh, e vo krouet roufennoù nevez raktal dre ma vo adfurmet al liammoù hidrogen en ur stumm fall.
Derc'hel an ardivink e ratre evit ur badusted hir
An dour pa vez lakaet da virviñ a laosk lias-raz (calcium carbonate) e-barzh reizhiad tommañ an ardivink. Evit mirout ouzh an dregaserezh-se, implijit dour diveinaet (dour distilhet). Ma implijit dour ar gegin, e vo stoufet ar toulloù-bapor hag e c'hallfe an ardivink skopat takadoù dour rous o ruziañ ho dilhad gwenn.
Ur wech an amzer, goulunderit ar mirour-dour goude pep implij evit mirout ouzh stummadur al lias hag ar mikro-organegoù a c'hallfe krouiñ c'hwezhioù fall e-barzh an ardivink-bapor e-unan.
Evit dilaouennañ pe naetaat an ardivink ma 'z eus bet lias ennañ, e c'haller implijout ur meskaj dour ha trenkenn sitrek naturel. Arabat implijout deterjantoù alkolek pe kimiek kreñv a c'hallfe ruziañ diabarzh ar c'hoad-tommañ pe lakaat an aezhenn da gas c'hwezhioù trenk d'an dilhad. Ar c'hempererezh reoliek-se a astenn buhez ho trevnad e-pad meur a vloaz.
