Ret eo prientiñ mat an termos evit ar vugale a-raok ma'z afent d'ar skol, kement-se evit dizarbenn ar c'holl gwrez prim ha gwareziñ o evajoù tomm e-pad an devezh. Dre gompren fizikoù an treuzkas gwrez hag ar c'hempouez termek e c'haller lakaat ur banne te pe ur bouillon tomm da grediñ e-pad eurvezhioù hep koll e dymprez.
Ar rakdommañ : diazez ar c'hempouez termek
Pa skuilher un dourenn domm en ur lestr dirustus a zo dindan tymprez an rann-gegin, e tigor ur rannadur gwrez prim. An dir, daoust dezhañ bezañ un danvez hag a vir mat ar gwrezder goude, a zo ur rener gwrez da gentañ-penn. Evit kempouezañ e dymprez e tennas gwrez digant an dourenn domm. Ma skuilher an evaj war-eeun, e kollas diouzhtu etre dek ha pemzek derez, ar pezh a vihana an amzer ma chomo tomm an evaj d'un doare efedus.
Evit evitañ kement-se, eo ret rakdommañ an termos hervez an urzh-mañ :
- Leuniañ al lestr dindan goullo gant dour berv-berv (tro-dro da 95°C pe 100°C).
- Serrat ar stanker evit mirout ouzh an aezhennadur ha lezel an dour e-barzh e-pad 5 da 10 munutenn. Dre gement-se e vez dommet mogoer diabarzh an termos d'al live uhelañ.
- Skubañ an dour-se ha skuilhañ an evaj tomm-tomm kerkent, hep lezel ar mogoerioù da yenat en aer fresk.
Ar froud-mañ a drayg ur c'hemm bras e padusted ar gwrezder dre ma ne fell ket d'an dir amprestiñ enerzhi digant an evaj ken. An dour a zo un dourenn hag he deus ur barregezh termek uhel-tre, ar pezh a dalvez e c'hall mirout kalz a wrez, met ret eo dezhi bezañ lakaet en un endro hag a zo dommet dija.
Fizikoù ar goullo : penaos e vir an termos ar wrez ?
Un termos a-zoare n'eo ket hepken ur voutailhad doubl he mogoer. Un egor dindan goullo (vacuum) eo ar pezh a zo etre an div voger dirustus. Ar goullo-se eo an harz gwellañ a-enep tri zreuzkas gwrez anavezet er fizik :
Ar gonduksion
An treuzkas gwrez dre douch eeun etre div rannig eo ar gonduksion. Dre n'eus molekulenn ebet er goullo etre an div voger, ne c'hall ket ar wrez tuler eus ar voger diabarzh d'ar voger ziavaez dre gonduksion.
Ar gonveksion
Ar gonveksion a c'hoarvez dre lusk an aezhenn pe al luskadoù gaz. Hep aer er goullo, n'eus ket tu d'ur c'haz pe d'un aezhenn gas ar wrez d'an diavaez. Cheñch-dicheñch e chom an traoù.
Ar skignadur
Ar skignadur eo ar gwagennoù isruz hag a dremen zoken er goullo. Evit herzel ouzh ar skignadur-se, e vez lakaet mogoer gobar an termos da vezañ levn ha lintr evel ur melezour. Ar wrez a vez bannet en-dro davet an dourenn.
Kuzulioù surentez evit ar vugale ha mirerezh an evajoù
P'emañ an termos o vonnet d'ar skol gant ur c'hrennard pe ur bugel, ar surentez eo ar rann bouezusañ. Ret eo d'an dourenn bezañ tomm a-walc'h evit bezañ mat da evañ, met hep bezañ re domm evit evitañ an tangwalloù pe an devadennoù e-barzh ar genoù.
Ma lakaer dour berv en un termos hag a zo rakdommet mat, e c'hall chom war-dro 80°C goude peder eurvezh. Evit ur bugel, an tymprez gwellañ evit evañ hep droug a zo etre 55°C ha 60°C. Kuzuliet e vez neuze reizhañ tymprez an evaj d'al live-se a-raok leuniañ an termos, pe displegañ d'ar bugel skuilhañ an evaj en ur gopenn vihan a-raok evañ.
Ur garezenn all a zo gant al laezh hag ar bouillon kig pe legumaj. Ma tiskenn tymprez an evaj dindan 60°C, e c'hall ar mikrobod hag ar vaktiri muiat buan-kenañ. Ma vez lakaet laezh tomm en termos, ret eo e vezañ evet dindan teir pe beder eurvezh d'ar muiañ, pe neuze e rank an termos bezañ prientet e-giz ma chomo an tymprez a-us da 63°C e-pad an deiz.
Naetaat hag evitañ ar flaer : ur c'hestion a fiziko-gimiazh
Goude un nebeud devezhioù implij e c'hall an termos tapout ur flaer dizeson pe kaout merkoù te ha kafe war ar mogerioù dirustus. Evit mirout ouzh kement-mañ, hep implijout produioù kimiek gwallgargus a c'hallfe raskañ ar metal pe lezel ur blaz fall, e c'haller implijout ur rann gimiezh eeun ha naturel. Ar bikarbonat sodiom a zo un asid-reizher eus ar re wellañ. Dre e berzhioù dous e teu a-benn da zizoleiñ ar peurrestoù dregont hag an trenkennoù dougen-blaz hep tagañ an dirustus.
Evit naetaat an termos en un doare don :
- Skuilhañ ur loaad vras a vikarbonat sodiom e-barzh al lestr.
- Leuniañ gant dour tomm-tre (met ket berv evit mirout ouzh ar wasg dindan stank) ha lezel da azaouiñ e-pad un eurvezh d'an nebeutañ.
- Goude-se, frotañ dous gant ur skubellenn goad pe blastik dous, ha n'eo ket gant ur garezenn vetal hag a rafe raskanoù war ar mogoerioù levn.
- Gwalc'hiñ gant dour glan ha lezel an termos da sec'hañ digor-bras, war an tu kontrol, evit mirout ouzh an dour da chom e-barzh hag a degasfe mofenn ha flaer.
Ar stankañ hag ar prientiñ pemdeziek
Ar stanker eo al lodenn ma vez kollet ar muiañ a wrez dre m'eo graet gant plastik pe silikon, danvezioù ha n'o deus ket ar memes perzhioù ha mogoerioù dindan goullo an termos. Ret eo neuze kemmañ ar juntaoù silikon kerkent ha ma vezont diskouezet kozh pe gwallgaset. Gwiriañ a-raok kregiñ gant an devezh ma 'z eo stanket mat al lestr hep lezel aer da dremen.
