Goude meur a geginadenn e tichañs alies e teufe foñs ar badelloù da vezañ du ha krestennet gant al lipidoù devet ha rouset dindan an tan. Evit naetaat ar rous kalet-se hep gwanaat ar metal e rager gant fiziko-kimiezh an elfennoù kentañ hag un nebeud fiñvadennoù reoliek.
Perak e tishual ar c'hrestennoù du dindan ar badell?
Pa vez tommet an eoul, ar saonenn hag an elfennoù biologel all da dymperaturoù uhel dindan ur badell, e c'hoarvez ur c'hemeradur polimerizadur. An trenkennoù gras dizatoret a zeu da vezañ ur gwiskad kalet, insolubl en dour hag a stag kreñv-tre ouzh ar mineraloù hag an metaloù evel an dir didarn pe an houarn. Al lousoni-se n'eo ket hepken glaouennoù simpl, met ur rouedad polimeroù organek staget ouzh gorre ar metal.
Evit terriñ al liammoù kimiek-se hep hergoniñ an danvez metalek dindan, e ranker implijout elfennoù a c'hall rannañ ar polimeroù-se hep daskoriñ ar metal. An doare gwellañ n'eo ket an nerzh garv, met an ober kimiek mui an tommder hag an aksion mekanikel dous.
Teknik an dousaat kimiek gant ar bikarbonat hag ar gwinegr
Ar bikarbonat sodiom a zo ur bazenn dous hag a ya da ober evel un ruzer dous-kenan dindan ar bizied. Pa vez mesket gant dour e krou ur wastell hag a c'hall sutañ an trenkennoù gras devet dre ur reaktadur saponifikadur dous. Ar gwinegr gwen, hag a zo un drenkenn aketolek dous, a laka ur reaktadur fizikel da darzhañ pa vez lakaet war ar bikarbonat.
Al lusk-se a grou dioxid karbon (CO2) hag a grou boulloù bihan-tre dindan ar c'hrestennoù. Ar boulloù-se a sank dindan al lousoni kalet hag a loc'h anezho diouzh ar metal dre un efed mikro-darzhadenn. Ar c'hementad dioxid karbon hag an tommder a rann ar c'hrestennoù hep distrujañ ar mikro-struktur metalek.
Pazenn-ha-pazenn: Naetaat foñs ar badell gant aketadenn
Evit lakaat an doare-se da gaozeal gant efedusted, eo ret heuliañ un urzh resis a oberiantizoù fizikel ha kimiek:
- Ar prientiñ: Lakait foñs ar badell da dommañ un tammig dindan dour tomm (war-dro 50 degre Celsius) evit digeriñ poroù mikro-fizikel an dir.
- Lakaat ar paste: Skuilhit ur gwiskad tev a vikarbonat sodiom war an holl dachenn zu. Dobrit anezhañ gant un nebeud takennoù dour tomm evit krouiñ ur paste tev. Ar paste-se a rank chom war ar metal e-pad 10 munutenn evit kregiñ gant ar saponifikadur.
- An aktivadur drenken: Skuilhit gwinegr gwen war ar paste. Gwelet e vo raktal ur spoum gwenn hag a ziskouez emañ ar CO2 o labourat. Laoskit ar reaktadur-se da dremen e-pad pemzek munutenn d'an nebeutañ evit ma sankfe an trenkenn dindan ar c'hrestennoù.
- Ar frotadeg mekanikel: Implijit ur gwalc'her dous (hep neudennoù houarn evit an dir didarn) hag grit fiñvadennoù ront ha reoliek. Ar fiñvadenn ront a laka ar gronnoù bikarbonat da ruzat hep krouiñ rastroù war an dir. Grit muioc'h a bouez war an takadoù duañ.
Ar c'hemmoù hervez an danvez: Houarn-teuz pe kouevr
N'eo ket ur mennozh mat implijout an un tamm teknik evit an holl vetaloù. Evit an houarn-teuz (cast iron), al lousoni n'hall ket bezañ tennet gant gwinegr e-pad pell rak an drenkenn a dres an houarn e-unan hag a c'hall krouiñ rous (glaou). Amañ e ranker implijout dour tomm gant holen bras evel ruzer mekanikel dous. An holen bras a zo kalet a-walc'h evit skubañ ar c'hrestennoù hep distrujañ ar gwiskad eoul gwareziñ ('seasoning').
Evit ar badelloù kouevr, ar bikarbonat a rank bezañ implijet gant kontroll rak ar c'houevr a zo un metal dous-tre hag a c'hall bezañ rastret aes. Ur meskad dour-sitroñs gant holen fin a vo efedusoc'h hep ma vefe hergonet ar c'houevr pe lakaet da goll e sked ruz.
Diwall diouzh an daskorad hag ar fazioù boutin
N'eo ket alioù mat implijout trenkennoù kimiek re greñv pe nadozioù houarn garv-tre evel ar c'hrogadoù gloan-dir. Distrujañ a reont ar gwiskad gwareziñ (anvet pasivadur) a zo war an dir didarn. Pa vez rastret ar gwiskad pasivadur-se, al lousoni hag an eoul devet a stago kalz aesoc'h c'hoazh ar wech kentañ dindan an tan, hag an dir a c'hallo rouzañ e-pad an amzer.
Goude pep naetaat, eo mat gwalc'hiñ ar badell gant dour glan hag he sec'hañ raktal gant ur gwalc'her dous evit dizarbennañ daskorad ar mineralouroù a chom en dour.
