Gant an dour kalet e vez stummet roudou-raz ha skouen-soavon war gorreoù ar sal-dour. Evit naetaat an roudou-se hep gastañ an danvezioù eo ret kompren ar reaktoù kimiek a c'hoarvez etre an acidoù hag ar c'halor.
Ar gimiezh a-drek d'al liveen hag d'ar soavon er sal-dour
Al liveen a zo kenaozet peurvuiañ gant karbonat kalkiom. Furmet e vez pa vez tommet an dour pe pa vez aezhennet, ar pezh a laosk roudou gwenn ha reut war ar gwer, ar c'hrom hag ar brikennigoù. Diouzh un tu all, ar skouen-soavon a zeu diwar ur reaktadur etre trenkoù druz ar soavon hag ar mineraloù evel ar c'halkiom hag ar magnezium a vez kavet en dour kalet. An diforc'h-se a ra d'ar soavon koll e barregezh da dresañ ha stummañ ur goustilh plakek hag insoluble en dour.
Evit distrujañ ar roudou-se n'eo ket trawalc'h frotañ hepken. Ret eo implijout un anavezadenn gimiek a c'hall terriñ al liammoù etre ar molekulennoù. Dre ma 'z eo al liveen ur boned alkalek (bazennel), eo ret implijout un acid evit e zilemel dre ur reaktadur neutralizañ. Pa vez lakaet un acid war ar c'hbarbonat kalkiom, e vez dieubet dioksidenn garbon ha dloerien d'an dour, ar pezh a ra d'al liveen mont da goll.
An acidoù organek: trenkenn sitrek ha gwinegr gwenn
An daou acit efedusañ ha dousañ evit an endro eo an drenkenn sitrek hag an asid asetek (a vez kavet er gwinegr gwenn). An drenkenn sitrek a zo un acid organek kreñv a-walc'h evit dilemel al liveen hep produiñ flaer kreñv evel hini ar gwinegr.
- An drenkenn sitrek: Kavet e vez e stumm ur poultr gwen. Tu zo d'e zilesañ en dour tomm (tro-dro da 50°C) evit kreskiñ efedusted ar reaktadur. Evit ur priziad reizh, fardit ur meskaj gant 5% pe 10% a boultr en dour. Ar meskaj-se a c'hall bezañ davedet war ar gorreoù ha lezet da labourat e-pad dek munutenn a-raok skubañ ha rinañ.
- Ar gwinegr gwenn: An asid asetek (etre 8% ha 12% a gresk) a zo dispar evit terriñ al liammoù lart er soavon. Gallout a rit implijout anezhañ glan pe mesket gant dour tomm. Evit ar gorreoù pystolenn, ur meskaj hanter-ouzh-hanter gant dour tomm a vezo trawalc'h.
Ur poent pouezus eo an amzer-gontaouer. Pa vez lakaet an acid war al liveen, ret eo lezel anezhañ da stagañ ouzh ar barrez e-pad un nebeud munutennoù. Ar c'hinetik kimiek a ziskouez e vez dileset ar c'halkiom kalz buanoc'h pa vez tomm ar meskaj hag an amzer-gont hir a-walc'h.
Teknikoù ha fiñvadennoù evit ur rinañ peurvat
An doare da naetaat a gont kement hag ar produioù o-unan. Evit dilemel ar skouen-soavon hep gastañ ar gwer pe ar glesker, ret eo implijout ar fiñvadennoù reizh.
Implijit ur mouchouer mikrofibr a-zoare. Ar mikrofibroù o deus kernioù tric'hornek bihan-tre hag a c'hall pakañ ar roudou soavon ha raz hep skrabañ. Pa vez glanaet ur gorre gwer, evel un nor-gibell, lakaat an acid da gentañ, lezel da labourat, ha goude-se frotat e stumm kelc'hioù bihan. Ar mekanik-se a skoazell da derriñ ar film plakek a-raok ma vefe rinet gant dour sklaer.
Evit ar c'hornioù diaes da dizhout, evel tro-dro d'ar c'haonigoù, tu zo da implijout ur sizailh-garg pe un tamm paper-kegin douret gant gwinegr gwenn. Lakaet war ar roudou-raz e-pad un eurvezh, ar paper a zalc'ho an asid e darempred gant ar c'halkiom hep ma vefe aet d'an traoñ dre gravity.
Diwall diouzh an danvezioù kizidik hag ar reaktadurioù drouk
N'eo ket pep danvez a c'hall gouzañv an acidoù. Gorreoù evel ar marmor, ar vein-raz naturel, pe an traouroù zink a c'hall bezañ gwallet da viken gant an asid asetek pe sitrek. Evit an danvezioù-se eo arabat implijout acidoù kreñv. Peseurt diskoulm neuze? Implijout ur surfactant dous pe gsavon du neutral.
Goude pep implij asid, eo kriz neutralizañ ar gorre dre rinañ gant kalz a zour sklaer. Ma chom asid war ar c'hrom, e c'hall pukañ an uhel-gromennoù ha krouiñ tarchoù teñval. Un eil rinañ gant un tamm paper sec'h a ziwallo ouzh roudou dour nevez.
Gant fiziko-gimierezh an dour, an uhelder a dizh ar c'halor a gresk tizh ar reaktadurioù kimiek. Pa dremener an dour kalet, ar c'halor a ra d'ar c'halkiom kaskadiñ buanoc'h. Se eo perak e vez kavet muioc'h a liveen tro-dro d'ar rinañ dour tomm ha war ar pistoletennoù-glaou. Dre-se, naetaat ingal an traoù-se a vir ouzh al liveen da stummañ ur goustilh kalet-tre hag a vefe diaesoc'h da zilemel goude-se.
Ouzhpenn-se, ar mekanikoù gwalc'hiñ a rank bezañ gwarezet diouzh ar soavon dileset. Ar soavon moustret a c'hall krouiñ ur film lart a-denn d'ar bakteri ha d'ar mildou. Dre dremen ur mouchouer mikrofibr gant un tamm asid dous bep sizhun, e virer ouzh ar biofilm-se da greskiñ war kornioù gleb ar sal-dour.
