Ar skant-raz hag an dilhad teuzet war ar pladennoù houarn-goliñ a c'hell lakaat an ardivink d'en em stankañ ha da gaozeal rastroù war an dilhad prop. Evit kempenn an houarn-goliñ hep e vahañ, eo ret kompren an droug-fizik ha kimiek a c'hoarvez hag implijout an doareoù kempenn azas.
Dileizhañ ar skant-raz: an droug-kimiek naturel
Ar skant-raz (karbonat kalkiom, CaCO3) a zeu diwar an dour dous implijet en houarn. Pa vez tommet an dour, ar c'halkiom a galedas hag a stank toulloù ar bureg. Evit distrujañ ar mineral-se hep goañzañ ar metal, e c'heller implijout un asid gwan evel an asid asetek (a gaver er gwinegr gwenn) pe an asid sitrek.
An asid a reagis gant ar c'hkarbonat kalkiom evit krouiñ un holen teuzus (asetat kalkiom), dour, ha gaz karbonik. Setu ar rous-oberenn evit an netaat-se:
- Fardañ ur meskaj hanter dour ha hanter gwinegr gwenn.
- Skubañ ar meskaj-se e-barzh mirlec'h dour an houarn.
- Tommañ an houarn d'ar live uhelañ ha lakaat ar bureg da vont en-dro e-pad un nebeud munutennoù war un tamm lien kozh.
- Goude-se, dilaoskel an ardivink da yenaat ha skubañ kuit al lestr gant dour glân evit lemel kuit pep roudenn asid.
Netaat al loskadennoù war ar bladenn: mirout ouzh ar rastroù
Alies e vez teuzet fibrennoù sintetek (polyester, nailon) war pladenn an houarn-goliñ abalamour d'an dommder re uhel. Ar fibrennoù-se a dapas krog er metal pe er seramik hag a zeuas da vezañ du ha pegañs. Arabat eo tamm ebet implijout ur gontell pe un lofrezenn dir, rak gant se e vo rastroù war ar bladenn ha distrujet e vo ar gwiskad a-enep ar peg.
Hentenn ar bikabonat sodiòm eo an hini efedusañ hag an dousañ evit ar metal. Ar bikabonat a zo ur poultr dous-kenañ hag a labour evel un abrazer mekanikel gwan hep hernañ ar seramik pe an dir. Meskañ daou lojad bikabonat sodiòm gant un tamm bihan a zour evit fardañ ur pasta pegus. Lakaat ar pasta-se war ar bladenn yen, dres e-lec'h ma 'z eus merkoù losket. Gortoz pemp munutenn ha froteal dousik gant un tamm lien koton pe ur spougenn nann-abrazer en ur ober rannoù kelc'hiek. Ar c'hoari-se a gaso kuit an dilhad teuzet hep gwanaat ar bladenn.
Gwalc'hiñ an toulloù bureg
Goude m'eo bet dileizhet ar skant hag al loskadennoù, e c'hell bezañ dilennoù mineral pe raz chomet e-barzh toulloù bihan ar bureg. Ur stroñs termek a c'hell diskoulmañ ar gudennoù-se.
Leuniañ ar mirlec'h gant dour distilhet glân. Lakaat an houarn da dommañ betek e live uhelañ. Pa vez tomm-tre, implijout ar bouton "boost" pe distreler bureg a-greiz-holl en ur zalc'hen an houarn a-us d'ur sailh pe d'ur gofer-gwalc'hiñ. Ar bured a zeuio er-maez gant nerzh hag a gaso kuit an holl rastroù raz pe poultr a oa chomet e-barzh an toulloù.
Doareoù-mir evit an amzer da zont
Evit izelaat an niver a netadegoù hag evit mirout ouzh an ardivink d'en em goll, eo gwelloc'h implijout dour distilhet pe dour demineralizet e-barzh an houarn-goliñ. An dour-se n'en deus mineral ebet, kement-se a vir ouzh krouidigezh ar skant-raz.
Ouzhpenn-se, ret eo reizhañ bepred an dommder hervez ar seurt lienennoù a vez goliñ ganeoc'h: dous evit ar sintetek, tommoc'h evit ar c'hoton hag al lin. Ma chom ur pezh pegus war an houarn, kempennit anezhañ kerkent ha ma vez yen evit mirout ouzh al loskadenn da vont donoc'h e-barzh ar metal.