An armel-sec'hañ dilhad a ginnig un diskoulm dispar evit an dud a fell dezho prederiañ ouzh o dilhad kizidikoc'h hep o gwastañ. Dre gontroliñ an aergelc'hiadur hag ar wrez evel reizh e c'haller mirout mentyzh ha mentyzhoniezh ar gwiennoù flourañ evel ar seiz pe ar gloan.
Fizik ar sec'hañ statek: gwareziñ ar gwiennoù ouzh ar froterezh
Er sec'herezioù-dilhad boutin e vez troet an dilhad dizehan en un drompilh. An obererezh mekanik-se, anvet froterezh, a zo pennkaoz da goll gwiennoù ha da ynañ an danvezioù buanoc'h. Evit an dilhad graet gant seiz, gloan pe lin, ar mekanikerezh-se a c'hall distrujañ ar stumm hag ar mentyzhoniezh. En un armel-sec'hañ e vez ispilhet an dilhad evel en aer fresk, met en un egor serr ha reoliet. N'eus froterezh ebet etre an dilhad, ar pezh a vir ouzh an toulloù hag an usadur rakred.
Ar wiennoù naturel evel al lin hag ar c'hotoñs o deus ur framm kelligel a c'hall kargañ kalz a zour dre gapilarelezh. Pa vezont sec'het dre ruzadañ, ar fibrennoù a vez distennet ha torret a-benn ar fin. Er c'hontrol, an armel-sec'hañ a aotre d'an dour kuitaat ar wienn e-pad ur broses dous, o virout ar c'habilarerezh hep digempouez mekanik.
Kuriñ ar wrez: perak eo gwelloc'h ar sec'hañ da wrez izel
Ar proteinennoù a ya d'ober ar gwiennoù naturel evel ar gloan (keratinenn) hag ar seiz (fibroinenn) a zo kizidik-tre ouzh ar wrez uhel. Pa vezont lakaet en ur wrez a-us da 50 derez Celsius e c'hall ar proteinennoù-se kemmañ o framm, ar pezh a laka ar gloan da rishañ hag ar seiz da goll e sked hag e floureged. An armelioù-sec'hañ a veder a ra gant gwreziouù dous, alies dindan 40 derez, pe zoken gant aer fresk hepken.
Gant ar seiz, ar fibrennoù a zo liammet gant ur protein anvet sericinn. Ar protein-se a c'hall teuziñ pe kalediñ dindan wrezioù uhel, ar pezh a laka ar seiz da goll e dousder hag e norzh naturel. Dre implijout ur gwrezverg izeloc'h evit 40 derez, e virer ouzh koajadur ar sericinn, hag e chom ar seiz ken dous hag er penn kentañ. Evit ar gloan, ar wrez dous a vir ouzh ar skant katinennel da emgannañ hag da rishañ.
An deknologiezh a-dreñv an armel-sec'hañ: pompoù-gwrez ha gleborveziant
An armelioù modernañ a implij teknologiezh ar pomp-gwrez. Ar reizhiad serr-se a gemer an aer gleb, a ziglebi anezhañ dre gondeziñ an dour, hag a laka an aer sec'h ha dous da gredién en-dro. An dra-se a vir ouzh ar goll energiezh hag a aotre ur gontrol pizh eus ar gleborveziant. Dre ur reizhiad selaouerien e c'hall ar mekanik gouzout pegoulz eo sec'h an dilhad e-kreiz ar fibrennoù hep re-sec'hañ an danvez.
Un diforc'h bras eo e-kever ar sec'hañ er-maez dindan an heol, e lec'h ma c'hall ar skinoù ultra-violet gwennaat al livioù hag ober d'ar gwiennoù kalediñ dre zistruj al liammoù kimiek naturel. Gant an armel-sec'hañ e tiskouez al livioù splann muioc'h-mui a amzer, hep rish da welet anezho o tislivañ.
Aozañ an egor evit ur sec'hadur peurvat
Evit kaout an disoc'hoù gwellañ gant un armel-sec'hañ, eo ret heuliañ un nebeud reolennoù diazez a denn d'an aergelc'hiadur hag d'ar fizik:
- Lezel egor etre an dilhad: Ret eo d'an aer tomm gallout tremen dieub etre pep tamm dilhad. Ma vez re a zilhad e vo goustadikoc'h ar sec'hadur hag e c'hallfe krouiñ tachennoù gleb.
- Ispilhañ evel reizh: Implijit sintoù ledan evit ar javedoù hag an dilhad pounner evit mirout ouzh an deformationoù war ar skoazioù. An dilhad gloan a c'hall bezañ lakaet ledan war ar grilloù evit mirout ouzh ar mentyzh a astenn dre bouez an dour.
- Gouregiñ ar mekanik d'ar mare reizh: Dibabit ar programm hervez an danvez kizidikoc'h. Ma tiskargit dilhad seiz ha gloan war un dro, implijit bepred ar programm dousañ.
Dre an doare-se e vo gwarezet ho tilhad kaerañ e-pad bloavezhioù, o virout o stumm hag o mentyzh orin, tra ma spargnit amzer hag energiezh.
