Ar mekanikoù-malañ kig a zo binvioù dispar er gegin, met alies e vezont dindan gazel-gae gant ar mergl abalamour d'an dour ha d'an asidoù a zeu eus ar c'hig. Evit mirout ouzh an houarn a goshaat hag a goll e ampartiz, ez eo ret heuliañ un nebeud reolennoù fizik ha kimiezh eeun goude pep implij.
Ar reaktadur kimiek : perak e vergl ar mekanik?
An darn vrasañ eus ar mekanikoù-malañ a vez graet gant houarn-teuz pe gant dir karget gant karbon. An daou vetal-se a zo kizidik-tre ouzh an oksigen hag an dour. Pa vez glebiet ar metal, an dour (H2O) hag an oksigen (O2) a ya e darempred gant an atomoù houarn (Fe) evit krouiñ an oksidenn houarn, pe ar mergl. Ar reaktadur-se a vez herrekaet gant an asidoù a gaver er c'hig hag er grizienn. Zoken an dir didregn a c'hell merglu ma vez laosket da drempañ en dour sall pe gant kalkar e-pad re bell. Kemmañ stad ar metal a berr an amzer-vuhez anezhañ hag a c'hell kemmañ blaz ar boued. Ret eo kompren e kreg ar mergl d'en em stummañ dindan un nebeud munutennoù goude bezañ glebiet ar metal m'en em gav an aergelc'h e-barzh ur stad gleb.
Disammañ ha gwalc'hiñ raktal goude an implij
Ar c'hentañ reolenn a zo disammañ ar mekanik-malañ raktal goude bezañ echuet da labourat. Ne ranker ket laoskel dilerc'hioù kig pe lart da sec'hañ e-barzh ar c'horf nag ouzh ar c'hontilli. An dilerc'hioù-se a zalc'h ar glebor hag a aesa an diorroadur a gannadoù mikrobelezh hag a ruzder. Evit gwalc'hiñ an tammel, implijit dour berv ha dour-savon dous. Evit an tammoù graet gant houarn-teuz, arabat implijout ur ruzer metalek nag ur mekanik-gwalc'hiñ listri. Ar c'hlort a gaver er gwalc'herien-listri hag an temperaturoù uhel a zistruj ar gwiskad gwareziñ naturel hag a ruz an houarn dindan un nebeud eurioù hepken. Gwelloc'h eo ober gant ur gubenn voutin hag un dorchenn lien flour evit netaat an toulloù hag ar c'hontilli gant aked.
Ar sec'hadur klok : an tech pouezusañ ouzh ar mergl
Gwalc'hiñ ar mekanik n'eo nemet an hanter eus al labour. An eil hanterenn, hag an hini bouezusañ marteze, eo ar sec'hadur. Ar gwiadoù metalek o deus toulloùigoù mikroskopik ma c'hell an dour chom tapet enno. Evit kement-se, ne zeraou ket sec'hañ ar binvioù gant ur gwiad hepken. Goude bezañ tremenet ur gwiad sec'h ha koton war an holl dammoù (an troer, ar gontell, ar gael hag ar c'horf), e tleit implijout an tommder evit kas an dour kuit da vat. Un doare efedus eo lakaat an tammoù metalek en ur forn tomet da 60 pe 70 derez Celsius e-pad dek munutenn bennak. An tommder-se a lakaio an dour mikroskopik da aezhenniñ e pep korn. Ma n'oc'h ket evit ober gant ur forn, implijit ur sec'her-blev evit kas an aezhenn kuit eus ar c'hornioù digor d'an avel.
Krouiñ ur gwiskad gwareziñ gant eol naturel
Ur wech ma 'z eo sec'h ha tomm an tammoù metal, ret eo gwareziñ ar metal diouzh an oksigen a zo en aer. Evit kement-se e ranker krouiñ ur speur dre implijout un druzoni naturel ha diboazus. An eol mineral dourennek a zo an hini gwellañ rak ne dray ket (ne deu ket da vezañ rous pe flaerius gant an amzer). Ma n'hoc'h eus ket anezhañ, e c'hellit implijout un tamm bihan a eol-kolza pe eol-galian lakaet war ur paper-gwalc'hiñ. Rubanit an holl dammoù houarn-teuz, dreist-holl ar gael hag ar gontell a zo lakaet e darempred an eil gant eben. Al lart-se a stummo ur gwiskad dindan-aer hag a virout ouzh an dour da douchañ ar metal e-pad ar mizioù ma vo dindan gwarez er gegin.
Mirout ar mekanik en ul lec'h sec'h
Ar mod da virout ar mekanik a zo ken pouezus all. Arabat strollañ an tammoù e-barzh ur sac'h plastik serr pe e-barzh ur voest blastik glok rak an aergelc'h diabarzh a c'hell lakaat ar glebor da glukañ ha da gludañ ouzh ar metal. Gwelloc'h eo pakañ an tammoù pep hini anezho e-barzh paper pergamin pe en ur gwiad koton sec'h. Dre se e c'hell ar metal analañ ha ma vefe glebor e vefe sunet gant ar paper pe ar gwiad. Mirout ar voest en ul lec'h divouster, pell diouzh ar goer pe ar forn-gegin ma vez kalz a aezhenn o redek. Gant ar preder-se e vo gwarezet ho mekanik-malañ e-pad degadoù a vloavezhioù hep tamm mergl ebet.
