Dibab al lamp-burev reizh evit ur bugel n'eo ket hepken ur goust kinklañ, met ur choaz diazezet war ar fizik hag ar vevoniezh evit gwareziñ e zaoulagad ha skoazellañ e evezh e-pad e studi. Ur gouloù nederet fall, re greñv pe re wan, a c'hall degas skuizhder-daoulagad, poan-benn ha zoken kudennoù gant al lenn hag ar skrivañ d'an oad m'emañ ar reizhiad gweled o tiorren.
Gwrezverk ha lumen: fizik ar gouloù evit al labour-burev
Evit meizañ penaos dibab ur sklêrijenn vat, eo ret sellout ouzh daou berzh fizikel pennañ ar gouloù: ar gwrezverk (e Kelvin) hag ar flus gouloù (e lumen). Ar gwrezverk a davez d'ar ruzder pe d'ar glasder a zeu eus ar gouloù. Evit al lenn hag ar skrivañ, ar gouloù gwenn dous, etre 3000 ha 4000 Kelvin, eo an hini gwellañ. Ar gwrezverk-mañ a sikour da chom dihûn hep skuizhañ ar gaelenn-lagad. Ar goullo dindan 3000 K a zo re velen hag a laka da gousket, tra ma vez ar gouloù a-us da 5000 K re c'hlas ha re galed evit daoulagad ar vugale e-pad pell.
Ar reizhiad lumen (lm) a ziskouez galloud ar goullo skignet gant an ampoulenn. Evit ur bugel o studiañ war ur burev, ur gouloù etre 400 ha 500 lumen a zo trawalc'h evit sklêrijennañ an egor labour hep bezañ re lintr. Ur goullo re greñv a zeu da vezañ ur mammenn skleur war ar baperenn pe war ar skramm, ar pezh a redi ar c'hroc'hen-lagad hag ar gaelenn da repuziñ dizehan, o krouiñ poan-benn d'an abardaez.
Ar c'hompagnunerezh biologel hag ar gouloù glas
Ur poent pouezus eo levezon ar gouloù war lusk kelc'hiad kousket ar vugale. Ar gouloù glas, hag a vez skignet kalz gant ar skrammoù hag an ampoulennoù a-vras o gwrezverk (gwen-koant, a-us da 5000 K), a harz ouzh krouidigezh ar melatonin, an hormon a laka da gousket. Ma ra ar bugel e labour-skol dindan ur gouloù re c'hlas e-pad an noz, e vo diaes dezhañ kousket goude-se.
Setu perak eo gwelloc'h dibab ul lamp a c'hall cheñch e wrezverk. E-pad an deiz, evit ur studi kreñv, e c'haller implijout ur gouloù tro-dro da 4000 K (gouloù an deiz neptu). E-pad an noz, evit al lenn a-raok kousket, e ranker implijout ur gouloù dousoc'h ha tommoc'h (tro-dro da 2700-3000 K) evit prientiñ ar c'horf hag an empenn d'an diskuizh.
Ergonomiezh hag operadennoù: lec'hiañ al lamp hep skeud ebet
Ul lezenn fizik simpl a ren lec'hiadur al lamp-burev: goniomter ar gouloù ha tu-skrivañ ar bugel. Ma skriv ar bugel gant e zorn dehou, al lamp a rank bezañ lec'hiet kleiz, hag er c'hontrol ma z'eo kleiziat. An dra-se a vir ouzh dorn ar bugel da dtresañ ur skeud war ar baperenn e-pad m'emañ o skrivañ, ar pezh a redife anezhañ da stouiñ e gorf en un doare fall.
Lec'hiadur an tamm sklêrijennus a rank bezañ dindan live an daoulagad, tro-dro 35-40 santimetr a-us d'ar burev. Pa vez re uhel, ar gouloù a zeu dizehan er daoulagad, hag a laka ar gaelenn da skuizhañ. Ur lamp gant ur penn a c'hall bezañ reizhet hag ur brec'h gwevn a aotre da reizhañ ar c'horn-skignañ hervez ment ar bugel ha framm e gador. Ret eo d'ar goullo bezañ skignet war an egor labour a-bezh, hep krouiñ rannvroioù deñval ha rannvroioù re skler.
Teknologiezh LED hag ar feur CRI (Color Rendering Index)
Hiziv an deiz, an teknologezh LED eo an hini a ginnig ar gwellañ perzhioù evit ar yec'hed-lagad. Ret eo dibab reizhiadoù LED "flicker-free" (hep meur a virvilh dizehan). Ar mirvilh-se, alies invisible d'an lagad noazh, a laka ar c'higennoù-lagad da labourat dizehan evit reizhañ ar gweled. Ouzhpenn-se, al lampoù LED n'e dommont ket, pezh a vir ouzh ar riskloù loskadenn mard touch ar bugel ouzh al lamp.
Ur perzh all eo ar feur CRI (Color Rendering Index, pe Ra e brezhoneg). Ar feur-mañ a vuzul an doare ma vez gwelet al livioù dindan ar gouloù-se e-keñver gouloù an deiz (hag a zo 100 Ra). Evit ur bugel, dreist-holl evit ar re vihanañ hag a dres hag a lliw kalz, eo ret kaout ur CRI uhel, da vihanañ a-us da 80 Ra, ha gwelloc'h c'hoazh a-us da 90 Ra. An dra-se a aotre d'al livioù bezañ real ha d'al lagad chom hep poaniañ evit gwelet an difennoù ruzder pe c'hlasder.
Roll-wiriañ evit dibab al lamp-burev
- Gwrezverk ar goullo: Etre 3000 K (evit an noz) ha 4000 K (evit ar studi e-pad an deiz).
- Flus gouloù: Tro-dro da 400-500 lumen evit al labour boas.
- Feur CRI (Ra): A-us da 80 evit gwareziñ gweledigezh al livioù.
- Lec'hiadur: Er c'hontrol d'an dorn pennañ evit evitañ ar skeudoù.
- Framm: Ur brec'h gwevn ha reizhadus evit azasaat an uhelder da gresk ar bugel.
