Sec'hañ an dilhad en aer fresk zo un doare naturel hag ekologel da gaout dilhad kempenn, met ret eo mestroniañ mekanikerezh ar fizik hag ar gimiezh evit mirout ouzh al livioù da gobzañ hag ouzh an danvez da galediñ. Dre blediñ gant an avel, ar gwrez hag ar skinoù heol e c'haller mirout mentyzh ha splannder pep dremm d'an dilhad hep dognat anezho.
Mekanikerezh an aezhennadur hag ar c'hapilartelez
Pa vez staget an dilhad gleb, an dour a ya kuit dre aezhennadur. Ar broses-mañ a zo renet gant an diforc'h etre gwask an aezhenn dour war gorre an danvez ha gwask an aezhenn en aer tro-dro. Ma vez uhel ar glebor en aer, an aezhennadur a vez gorrekoc'h-gorrekañ. Setu perak eo a-bouez lakaat an dilhad er-maez pa vez an avel o c'hwezhañ, memes ma n'eus ket kalz a heol. An avel a gas kuit ar gwiskad aer saturat a vez tro-dro d'an danvez hag a dregas an dour da vont kuit primoc'h dre nerzh kinetek. Ar fiñvadur-se a vir ivez ouzh fibrennoù an danvez (evel ar c'hoton) da galediñ dre ma ne c'hall ket ar bannoù hidrogen kemmañ o lec'hiadur en ur mod re rous, o virout anezho dous hep implijout softaer kimiek ebet.
Gwareziñ al livioù diouzh ar skinoù UV hag ar fotolizenn
Ar skinoù ultra-violet (UV) gaset gant an heol o deus ur galloud uhel da zistrujañ pigmantoù al livioù dre ur broses gimiek anvet fotolizenn. Ar pigmantoù a zo kromoforoù, da lavaret eo molekulennoù capabl da zeverañ lestr al luc'h. Ar skinoù UV a dorr liammoù kimiek ar c'hromoforoù-se, hag evel-se e kollont o c'halloud da zeverañ al liv, ar pezh a laka an dilhad da zolorat. Evit gwareziñ al livioù splann hag an dilhad teñval, eo ret o zroiñ war an tu-gin a-raok o stegnañ er-maez. Evel-se, ma vez disc'hriat un tamm eus an danvez gant an heol, e vo hini an diabarzh hepken, tra ma chomo al liv diavaez dilaozk ha par d'an orin.
Eus an tu all, an dilhad gwenn a denno gounid eus ar skinoù UV. Al lin hag ar c'hoton gwenn a c'hall bezañ lakaet dindan an heol eeun. An heol a sikour da dresañ an tachoù organek (evel ar c'hafe, ar gwin ruz pe ar sugoù frouezh) dre ur broses dionizant a doli an oksigen m'emañ en aer. Ar broses-mañ a lak an dilhad gwenn da vezañ gwennoc'h-gwenn hag a zistruj ar mikroboù hag ar mildiou a c'hallfe kreskiñ war an danvez gleb.
Teknikoù stegnañ evit mirout stumm ha kempouez an danvez
Ar pounnerder eus an dour a chome en dilhad pa vezont staget a c'hall kemmañ o stumm d'un doare padus, dreist-holl evit ar fibrennoù naturel evel ar gloan pe al lin. Ret eo heuliañ reolennoù fizikel simpl evit pep seurt danvez evit mirout o framm:
- Ar c'hrezioù ha t-shirtoù: Gwelloc'h eo stegnañ anezho dre an traoñ, gant ar pincioù lakaet war ar milginoù pe ouzh goureg an traoñ, evit mirout ouzh an deformationoù divalav war ar c'houg hag ar skoazioù.
- Ar bragier: Ret eo stegnañ ar bragier dre ar strollad-greg (ar sentur) gant pincioù kreñv. Ar pouez eus ar c'hlozioù hag ar godelloù a vo daved an traoñ, ar pezh a sikouro da lakaat an danvez da vezañ dous ha plaen hep lakaat plisoù divalav.
- Ar gloan hag an dilhad pounner: Ar gloan a c'hall astenn kalz dindan pouez an dour dre ma koll e elastegezh pa vez gleb. Setu perak eo ret sec'hañ an dilhad gloan a-blaen war ur gervel sec'hañ pe war ur gwiadiñ skañv, ket staget ouzh ur fiselenn.
An dibab eus ar pincioù hag ar fiselennoù evit mirout ouzh an tachoù
Ar pincioù-dilhad hag ar fiselennoù a rank bezañ proprop evit mirout ouzh an tachoù war an danvez gleb. Ar pincioù koad, da skouer, a c'hall lakaat tanin (ur stumm a asid koad) war an dilhad gwenn ma vezont gleb e-pad pell. Gwelloc'h eo implijout pincioù plastik uhel o ferzh, hep ruzied war ar springennoù metal. Ar fiselennoù zoken a rank bezañ gwalc'het gant ur gwiad gleb bep an amzer evit tennañ ar poultr, ar pollen hag al loustoni a c'hallfe lakaat merkoù du war an dilhad fresk pa vezont stegnañ.
Sec'hañ dre sklasañ: ar sublimadur e-pad ar goañv
E-pad ar goañv, pa vez dindan zero ar gwrezverk, e c'haller sec'hañ an dilhad er-maez memes tra dre ur broses fizikel anvet sublimadur. An dour gleb a vez sklaset da gentañ dindan stumm sklas solid. Goude-se, dre ma vez an aer goañv sec'h-tre hag aveliek, ar sklas a ya war-eeun d'ur stad gaz hep tremen dre ar stad dourek. An doare-se a ro d'an dilhad un dousder dibar dre ma ne vez ket a zekreizadur etre ar fibrennoù e-pad ar sec'hañ, hag ouzhpenn-se e vez lazhet ar baktoriennoù hag an allergenoù gant ar sklas.
