Staliañ ur sec'herez war ur walerez e bann a zo un doare dispar evit gounit plas e kornioù strizh an ti. Koulskoude, lakaat tost da gant kilogramm e lusk hep un doare surentez a c'hell krouiñ kudennoù bras e-keñver stabilded ha dregas sonel dre an ti holl ma n'eus ket heuliet reolennoù strizh ar fizik hag ar mekanikerezh.
Fizik ar fiñvadennoù hag an nerzh kreiztec'hel
Evit meizañ perak e rank ar staliadur e bann bezañ graet gant evezh bras, eo red studiañ an nerzhioù mekanikel a c'hoarvez e-pad gwalc'hadur an dilhad. Ar walerez eo kentañ piler ar golonenn-mañ. E-pad al lodenn skañvaat, pa grog an taboulin da dreiñ gant un tizh bras-kenañ (alies etre 1200 ha 1600 tro dre vunutenn), e vez krouet un nerzh kreiztec'hel bras. Ma n'eo ket dasparzhet an dilhad en un doare kenitrek hag unvan, e teu un dizbalancegezh fizikel a laka ar c'horf metalek da fiñval hag da flemmañ an douar.
Ar sec'herez, er c'hontrol, a zo kalz skañvoc'h pa vez goullo hag he deus un tizh troidigezh kalz dousoc'h. Dre-se, ar fizik mekanikel a ziskouez e rank an diazez (ar walerez) bezañ an hini solutañ hag an hini pouezusañ evit euvriñ ar fiñvadennoù ha kas anezho war-du an douar. Ma vije graet ar c'hontrol, pouez ar walerez leun a zour hag he dregas kinetik a fregfe buan framm an dirgwalerez a zo dindan.
Ar framm unaniñ: dasparzhañ ar pouez hag ar fiñvadennoù
N'haller ket trawalc'h lakaat ar sec'herez war ar walerez evel-se, hep tra ebet etrezo. Pinigennoù ha skeledennoù ar mekanikoù n'int ket plat penn-da-benn, hag ar riskl da lithañ a zo uhel-tre dindan levezon ar fiñvadennoù kinetik. Ret eo implijout ur framm unaniñ arbennik hag a grou ur pont surentez etre an daou ardivink.
Ar framm-mañ a gas da zaou dra a-bouez evit ar stabilded. Da gentañ, dasparzhañ a ra pouez treid ar sec'herez war holl c'horre ar walerez, kement ha mirout ouzh an argrec'h a waskañ war un poent hepken (ar pezh a c'hellfe gwanaat plakennoù metalek ar walerez). Da eil, krouiñ a ra ur bloc'h unan dre stardañ an daou vekanik asambles gant ur gourien surentez gant ur melloù stardañ. Ar gourien-mañ a dremen dindan ar walerez ha war-bouez ar sec'herez, kement ha krouiñ ur c'houlm fizikel serr hag a vir ouzh n'eus forzh peseurt dilec'hiadur.
Al live reizh hag an treid damponañ: diazez ar stabilded
Unan eus an abegoù pennañ evit ma lamm ar walerez eo al live fall. Ma n'emañ ket ar mekanik live e-keñver an douar, e vo an nerzh kreiztec'hel treuzkasen en un doare dizingal, hag ar mekanik a grogo da dilec'hiañ gant nerzh.
Kent staliañ ar framm unaniñ, eo ret implijout al live-dour war ggorre ar walerez. Reizhañ a reer an treid dre o zreiñ evit kaout ul live peurvat, ken a-gostez, ken a-raok-a-dreñv. Goude-se, eo ret implijout ar rounflester (ar gwalennoù-stardañ a-dreñv an treid) evit blockañ an treid en o flas. Ret eo ober heñvel gant ar sec'herez pa vez lakaet e plas, evit ma vo holl bwysau ar reizhiad o tiskenn e-ser an ahel graviterel krenn. Pa vez an ahel o tiskenn e-kreiz an treid kempouezet, e vez izelaet an nerzhioù treuzgant d'ar c'hostezioù.
Danvezioù damponañ: an elastomer a-enep ar fiñvadennoù kinetik
Evit izelaat dregas ar fiñvadennoù muioc'h c'hoazh, e c'heller implijout pallennoù damponañ dindan treid ar walerez. Ar pallennoù-mañ a zo graet gant elastomer pe gant kaoutchoug pouezus. Ar re-mañ a drouc'h ar pont sonel hag ar pont mekanikel etre ar mekanik hag an douar.
Ar fizik a ziskouez e vez treuzkaset ar fiñvadennoù kinetik evel gwagennoù. Pa gontaktont an elastomer, e vez troet ar fiñvadennoù-se e gwrez (dister-tre met trawalc'h evit mirout ouzh ar mekanik da fiñval) dre ma fiñv molekulennoù an elastomer. Kement-mañ a vir ouzh an dregas da dremen er murennoù pe er solier, ar pezh a zo a-bouez-bras e tiez gant plañchodoù koad pe e ranndiez.
Kuzulioù pleustrek evit an implij pemdeziek
Evit mirout ar stabilded d'al live uhelañ e-pad pell, ez eus un nebeud boazioù mat da gaout:
- Na kargañ ar walerez betek re: Pa vez re a zilhad, e teu an dizingalded da vezañ re vras e-pad ar skañvaat, hag ar fiñvadennoù a drec'h war ar starderioù.
- Gwiriañ stardadur ar gourien: Gant an amzer hag ar c'hemmoù gwrez, e c'hell ar gourien-stardañ dilaoskañ tamm-ha-tamm. Gwiriañ e stardadur ur wech ar bloaz a zo un dra fur.
- Lakaat an dilhad en un doare unvan: Arabat lakaat un draezenn bouezus-kenañ he-unan (evel ur gogenn vras) hep dilhad all evit kemponezañ ar pouez en taboulin.
